Göller

13 dk 3 / 11. ders

Göller nasıl oluşur?

Göl, karada bir çanağın suyla dolmasıdır. Çanağı oluşturan olay gölün türünü belirler:

Göl türüÇanak nasıl oluştu?Örnekler
TektonikYer kabuğunun çökmesiTuz Gölü, Burdur, Eğirdir, Beyşehir, Sapanca, İznik, Hazar
Volkanik (krater, maar)Volkan ağzında ya da patlama çukurunda su birikmesiNemrut Krater Gölü, Meke ve Acıgöl (maar), Gölcük (Isparta)
Volkanik setLav akıntısının bir vadinin önünü kapatmasıVan Gölü, Çıldır, Erçek, Nazik
KarstikKireç taşının erimesiyle oluşan çukurlarSalda, Avlan, Kestel, Kızören Obruğu
Heyelan setKayan toprak kütlesinin vadiyi tıkamasıTortum, Abant, Yedigöller, Uzungöl, Sera
Alüvyal setAkarsu alüvyonlarının bir körfezi ya da vadiyi kapatmasıBafa, Eymir, Mogan
Kıyı set (lagün)Kıyı kordonunun bir koyun önünü kapatmasıBüyükçekmece, Küçükçekmece, Terkos, Akyatan
BuzulBuzulun oyduğu sirk çanaklarıKaçkar, Cilo, Aladağlar, Munzur gölleri
Baraj gölüİnsan yapımıAtatürk, Keban

Eğimli arazi, bol yağış ve killi zemin heyelan riskini artırır; bu koşulların en belirgin olduğu Doğu Karadeniz'de heyelan set gölleri sık görülür. Güney Marmara'daki ikiz Uluabat ve Manyas (Kuş) gölleri ise Kuvaterner başında oluşmuş tektonik çöküntülerdedir. Tortum Gölü'nün suları, Tev Vadisi'ni kapatan heyelan kütlesini aşarak dökülünce Tortum Şelalesi oluşur. Bursa'da Uludağ'ın zirvesine yakın, yaklaşık 2420 m yükseklikteki Kilimli Göl ise bir buzul gölüdür.

Bafa Gölü (Aydın-Muğla) bir zamanlar Latmos körfeziydi. Büyük Menderes'in taşıdığı alüvyonlar körfezin ağzını kapattı ve kıyıdaki antik Herakleia kenti göl kıyısında kaldı.

Soru 1
Aşağıdaki göllerden hangisi oluşum bakımından diğerlerinden farklıdır?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı