Akarsular, barajlar ve kanyonlar

14 dk 2 / 11. ders

Türkiye'nin akarsuları

Türkiye'nin akarsuları kısa, eğimli ve hızlıdır. Rejimleri düzensizdir, ulaşıma elverişli değildir ama hidroelektrik ve rafting için çok uygundur. Tek istisna Bartın Çayı'dır: şehirden Karadeniz'e kadar olan kesimi deniz taşıtlarının Bartın'a kadar sokulmasına imkân verir ve Bartın'ı Türkiye'nin tek nehir limanı yapar. Toroslar'ın kireç taşı arazisinden çıkan karstik kaynaklarla beslenen akarsuların akımı ise yıl içinde fazla değişmez.

Sınavın en sevdiği bilgi şudur: kaynağı da denize döküldüğü yer de Türkiye sınırları içinde olan en uzun akarsu Kızılırmak'tır (yaklaşık 1355 km). Sivas'taki Kızıldağ'dan doğar, Kapadokya'nın kenarından büyük bir yay çizer ve Bafra Ovası'ndan Karadeniz'e dökülür. Fırat daha uzundur ama Suriye ve Irak'tan geçerek Basra Körfezi'ne ulaştığı için bu unvanı alamaz.

Döküldüğü yerAkarsular
KaradenizKızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Filyos, Çoruh (Batum'dan), Fırtına Deresi
MarmaraSusurluk, Biga, Gönen çayları
EgeMeriç, Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes, Büyük Menderes
AkdenizDalaman, Eşen, Aksu, Köprüçay, Manavgat, Göksu, Seyhan, Ceyhan, Asi
Basra KörfeziFırat ve Dicle (birleşip Şattülarap olur)
Hazar DeniziAras ve Kura

Fırat ve Dicle'nin tersine, Meriç ve Asi sınırlarımız dışından doğar ve Türkiye'de denize dökülür. Bulgaristan'dan gelen Meriç, Edirne yakınında Arda ve Tunca ile birleştikten sonra Türkiye-Yunanistan sınırını çizerek Ege Denizi'ne ulaşır.

Sularını denize ulaştıran akarsuların havzasına açık havza, suları kara içinde bir göl ya da bataklıkta sonlananlarınkine kapalı havza denir; Konya, Tuz Gölü, Van Gölü ve Afyon-Akarçay havzaları ile Aras ve Kura'nın ulaştığı Hazar havzası kapalı havzadır.

Delta ovaları, akarsuların taşıdığı alüvyonları deniz kıyısında biriktirmesiyle oluşur. Delta ovaları da sık sorulur: Kızılırmak-Bafra, Yeşilırmak-Çarşamba, Gediz-Menemen, Büyük Menderes-Söke, Göksu-Silifke, Seyhan ve Ceyhan-Çukurova.

Soru 1
Aşağıdaki akarsu ve döküldüğü yer eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı