Göktürkler ve Orhun yazıtları

15 dk 3 / 8. ders

I. Göktürk Devleti

Göktürkler Aşina soyundandır. Altayların eteklerinde yaşıyor, kendilerine hâkim olan Juan-Juanlar (bazı kaynaklarda Avarlar) için demir işliyorlardı. Başbuğları Bumin, Juan-Juan hükümdarından kızını isteyince küçümsendi. 552'de Juan-Juanları ağır bir yenilgiye uğrattı, İl Kağan unvanını aldı ve merkezi Ötüken olan Göktürk Devleti'ni kurdu.

Göktürklerin sınavdaki en önemli özelliği şudur: Türk adını bir devletin resmî adı olarak ilk kullanan devlettir. Bu yüzden Şubat 2025 sınavında hem kurucusu (Bumin) hem de bu “ilk” soruldu.

Devlet ikili teşkilatla yönetildi:

KanatYönetenÖne çıkan işler
DoğuBumin, sonra oğulları, en ünlüsü Mukan KağanDevlet Kore'den Karadeniz'e genişledi
BatıBumin'in kardeşi İstemi YabguSasanilerle birlikte Ak Hunları yıktı, sonra ipek ticareti yüzünden Sasanilerle bozuştu, Bizans'la ittifak kurdu

İstemi Yabgu 567'de Bizans'a bir elçilik heyeti gönderdi, Bizans da karşılık verdi. Bu, Göktürklerle Bizans arasındaki ilk resmî diplomatik ilişkidir. Avrupa Hunları ise Doğu Roma'yla daha önce antlaşmalar yapmıştı.

Kağanlar arasındaki rekabet ve Çin'in kışkırtmaları sonunda devlet 582'de Doğu ve Batı Göktürkleri olarak ikiye ayrıldı. Doğu Göktürkleri 630'da Çin hâkimiyetine girdi. Elli yıl süren esaret dönemine fetret denir. 639'da Kürşad ve kırk arkadaşı Çin sarayına baskın yaptı. Ayaklanma başarısız oldu, ama bağımsızlık ruhunun sembolü olarak hatırlanır.

Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi İstemi Yabgu ile ilgili değildir?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı

Bu derste yanlış ya da eksik bir bilgi mi var?
Bu dersten 23 soru daha var Soru bankasında süresiz çöz, cevabı hemen gör.