Klasik dönemde devlet ve saray teşkilatı

14 dk 4 / 8. ders

Divan-ı Hümayun

Osmanlı'da devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı en yüksek kurula Divan-ı Hümayun denir. Bu kurum son sınavlarda tekrar tekrar soruldu. İlk divan Orhan Bey döneminde ortaya çıktı, Fatih döneminde kuralları yazıya geçirilerek kurumsallaştı. Topkapı Sarayı'nın ikinci avlusundaki Kubbealtı'nda toplanırdı.

Fatih'e kadar toplantılara padişah başkanlık etti. Fatih döneminden itibaren padişah divana katılmayı bıraktı; toplantıları veziriazam (sadrazam) yönetti. Padişah isterse Kubbealtı'nın duvarındaki kafesli pencereden görüşmeleri dinlerdi. Alınan kararlar toplantıdan sonra Arz Odası'nda padişaha sunulurdu.

Divan üyesiGörevi
Veziriazam (sadrazam)Padişahın mutlak vekili. Padişahın mührünü taşır, divana başkanlık eder
Kubbe vezirleriVeziriazama yardım eden vezirler
KazaskerAdalet ve eğitim işleri, kadı ve müderris atamaları. Rumeli ve Anadolu için iki kazasker vardı
DefterdarMaliye, hazinenin gelir ve giderleri
NişancıFermanlara tuğra çeker, yazışmaları ve toprak kayıtlarını düzenler
ReisülküttapDivan kalemlerinin başı. 18. yüzyılda dış işlerini üstlendi, makamı 1836'da Hariciye Nezareti'ne dönüştü
Kaptan-ı derya, yeniçeri ağasıVezir rütbesindeyse divana katılırdı
ŞeyhülislamDivanın daimî üyesi değildi. İlmiye sınıfının başıdır ve fetva verir

İşlerin ağırlığı 17. yüzyıldan sonra sadrazamın konağına, Babıâli'ye (Paşa Kapısı) kaydı. Babıâli zamanla hükümetin kendisi anlamına geldi.

Dinî kaynaklara dayanan şer'i hukukun yanında, nasların ayrıntılı düzenlemediği alanlarda padişahın takdir yetkisine dayanan örfi hukuk da uygulanırdı; şer'i kurallar değişmez sayılırken örfi kurallar değişebilirdi. Bu kurallar Fatih ve Kanuni dönemlerinde kanunnamelerde toplandı.

Soru 1
Osmanlı Devleti'nde padişahın ya da veziriazamın başkanlık ettiği, devlet yönetimine ilişkin kararların alındığı kurul aşağıdakilerden hangisidir?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı