On iki büyük tanrı ve Roma adları
Zeus ve ailesi, Yunanistan'daki Olympos Dağı'nda yaşadıklarına inanıldığı için Olymposlu tanrılar diye anılır. Sayıları geleneğe göre on ikidir, ama listeye kimin girdiği kaynaktan kaynağa değişir. Romalılar bu tanrıları büyük ölçüde benimsedi, yalnızca adlarını değiştirdi.
| Yunan | Roma | Alanı | Sembol ve kutsal hayvan |
|---|---|---|---|
| Zeus | Jüpiter | Gök, tanrıların babası | Yıldırım, kartal, asa, meşe |
| Hera | Juno | Evlilik, evli kadınlar | Tavus kuşu, nar |
| Poseidon | Neptün | Deniz, deprem, atlar | Üç dişli yaba (trident), at, yunus |
| Athena | Minerva | Akıl, strateji, zanaat | Baykuş, zeytin dalı, aegis kalkanı |
| Apollon | Apollo | Işık, müzik, kehanet | Lir, defne, ok ve yay |
| Artemis | Diana | Av, vahşi doğa, doğum, ay | Geyik, yay ve ok, hilal |
| Aphrodite | Venüs | Aşk ve güzellik | Güvercin, gül, mersin |
| Ares | Mars | Savaş | Miğfer, mızrak |
| Hermes | Merkür | Haberci, ticaret, yolcular | Kanatlı sandalet, kerykeion |
| Hephaistos | Vulcanus | Ateş, demircilik | Çekiç ve örs |
| Demeter | Ceres | Tarım, buğday | Başak, meşale |
| Hestia | Vesta | Ocak ve aile | Kutsal ateş |
| Dionysos | Bacchus | Şarap, bağcılık, tiyatro | Asma, sarmaşık, thyrsos asası |
| Hades | Pluton | Yeraltı, ölüler | Görünmezlik miğferi, üç başlı köpek Kerberos |
Bunlara sık sorulan birkaç küçük tanrıyı ekle: Eros (Roma'da Cupid, aşk), Nike (Roma'da Victoria, zafer), Pan (yarı keçi kırlar ve çobanlar tanrısı), Helios (güneş), Selene (ay).
Küçük tanrıçalar da şıklarda birbirine karıştırılır: ilahi yasa ve düzenin Titan tanrıçası Themis (sikkelerde terazili), ölçüsüzlüğü (hybris) ve hak edilmemiş talihi cezalandıran Nemesis, gökkuşağı ve tanrıların, özellikle Hera'nın habercisi Iris, Zeus ile Hera'nın kızları olan doğum tanrıçası Eileithyia ile tanrıların kadehlerini nektarla dolduran ve sonra Herakles'le evlenen gençlik tanrıçası Hebe.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Zeus ailesi: sık sorulan ayrıntılar
- Zeus: Kronos ile Rheia'nın oğlu, tanrıların ve insanların babası. Kült merkezi Yunanistan'daki Olympia'dır. Antik olimpiyat oyunları Olympia'da Zeus onuruna düzenlendi; sonraki antik kaynaklara göre oyunlar MÖ 776'da başladı. Pheidias'ın yaptığı Olympia Zeus Heykeli dünyanın yedi harikasından biridir. Zeus birçok kılığa girer: Europe'yi boğa, Leda'yı kuğu, Ganymedes'i kartal kılığında kaçırır.
- Hera: Zeus'un kız kardeşi ve eşi. Kıskançlığıyla ünlüdür, Zeus'un sevgililerini ve onlardan doğan çocukları cezalandırır. Tapınaklarına Heraion denir; en ünlüleri Samos (Sisam) ve Argos'tadır.
- Athena: Zeus'un başından silahlı olarak doğdu. Çoğu anlatıda Zeus'un başını baltayla yaran Hephaistos'tur; bazıları bu işi Prometheus'a verir. Atina'nın koruyucusudur; Parthenon ona adanmıştır. Anadolu'da Troya, Assos ve Priene'de tapınağı vardır.
- Hephaistos: Topal demirci tanrı, Aphrodite'nin kocası. Tanrıların silahlarını ve saraylarını o yapar.
- Hermes: Doğduğu gün Apollon'un sığırlarını çaldı, kaplumbağa kabuğundan liri icat etti. Ölülerin ruhunu yeraltına götürür.
- Dionysos: Zeus ile ölümlü prenses Semele'nin oğludur. Semele, Zeus'u gerçek görünüşüyle görmek isteyince yıldırımla yandı. Zeus henüz doğmamış bebeği alıp baldırına dikti; Dionysos oradan doğdu. Annesi ölümlü olan tek büyük tanrıdır. Onun şenliklerinden tiyatro doğdu.
- Demeter ve kızı Persephone: Hades Persephone'yi yeraltına kaçırdı. Persephone orada nar tanesi yediği için yılın bir bölümünü yeraltında geçirir. Demeter o aylarda yas tutar, toprak ürün vermez. Mit böylece mevsimleri açıklar.
Apollon, Artemis ve Asklepios: Anadolu'nun tanrıları
Bu üç tanrı Anadolu'da özellikle güçlüdür. Rehber olarak en çok bunları anlatırsın.
Leto, Zeus'tan ikizlere gebe kaldı: Apollon ve Artemis. Yunan geleneği ikizlerin Delos adasında doğduğunu söyler. Ama Anadolu geleneği Apollon'u Likya'ya bağlar: Patara onun kehanet merkezidir, Letoon'da Leto, Apollon ve Artemis'in tapınakları yan yanadır. Bazı araştırmacılar Apollon adını Hitit metinlerindeki Apaliunas adına bağlar. Yunanistan'da Apollon'un en ünlü kehanet merkezi Delfi'dir (Delphoi); kehanetleri orada Pythia adlı rahibe verirdi.
| Kült merkezi | Bugün | Tanrı |
|---|---|---|
| Efes Artemision | Selçuk, İzmir | Artemis Ephesia. Tapınak yedi harikadan biridir |
| Didyma | Didim, Aydın | Apollon'un kehanet merkezi, Milet'e bağlı |
| Klaros | Menderes, İzmir | Apollon'un kehanet merkezi, Kolophon'a bağlı |
| Letoon | Fethiye-Seydikemer, Muğla | Leto ve ikizleri; Likya Birliği'nin dinî merkezi |
| Smintheion | Ayvacık, Çanakkale | Apollon Smintheus (tarlaları farelerden koruyan) |
| Aphrodisias | Karacasu, Aydın | Aphrodite |
| Bergama Asklepion | Bergama, İzmir | Asklepios (sağlık) |
Efesli Artemis, Yunan'ın avcı bakire Artemis'inden farklıdır. Anadolu'nun eski ana tanrıça geleneğinden gelir. Göğsünde bereketi simgeleyen çok sayıda yumru, başında yüksek polos taç taşır. “Büyük Artemis” ve “Güzel Artemis” heykelleri Efes Müzesi'ndedir (Selçuk).
Asklepios, Apollon'un oğlu ve hekimlik tanrısıdır. Kızları Hygieia (sağlık) ve Panakeia (her derde deva) diye anılır. Asası tek yılanlıdır ve bugün tıbbın simgesidir. Bunu Hermes'in iki yılanlı kerykeion asasıyla karıştırma.
Tahmin et
Efes'teki Artemis heykelini ilk gören bir turist, “Yunan Artemis'i avcı ve ince bir genç kız değil miydi?” diye soruyor. Sence neden bu kadar farklı görünüyor?
Sembolden tanrıyı tanımak
Müzede bir heykelin başında durduğunda kim olduğunu çoğu zaman elindeki nesneden anlarsın. Sınavda da “şu sembol hangi tanrınındır?” soruları gelir.
- Yıldırım veya kartal → Zeus
- Üç dişli yaba → Poseidon
- Baykuş, miğfer, Medusa başlı kalkan → Athena
- Lir, defne çelengi → Apollon
- Hilal, geyik, sadak → Artemis
- Kanatlı sandalet, geniş kenarlı şapka, kerykeion → Hermes
- Asma yaprağı, üzüm, kantharos kupası → Dionysos
- Başak ve meşale → Demeter
- Tek yılanlı asa → Asklepios
- Kanatlı kadın, çelenk → Nike
Kendi cümlelerinle anlat
Bir turist hastane tabelasındaki yılanlı asanın neden orada olduğunu soruyor. Mitolojiyle nasıl açıklarsın?