Yanıklar, sıcak ve soğuk acilleri

15 dk 5 / 8. ders

Yanık dereceleri ve yaygınlık

Yanık; ısı, kimyasal madde, elektrik, radyasyon (güneş dahil) ya da aşırı soğuğun deriye ve alttaki dokulara verdiği hasardır. Ciddiyeti derinliğe, yaygınlığa, bölgeye (yüz, boyun, eller, genital bölge, solunum yolu) ve yaşa bağlıdır. Bebek ve yaşlıda daha tehlikelidir.

DereceHangi tabakaGörünüşAğrı
1. dereceYalnız üst deriKızarık, kuru. Tipik örnek güneş yanığıAğrılı, birkaç günde iz bırakmadan geçer
2. dereceÜst ve alt deriKızarık, içi sıvı dolu kabarcıklar (bül)Çok ağrılı
3. dereceDerinin tümü ve altıBeyaz, kahverengi ya da kömürleşmiş, sertSinirler yandığı için ağrı olmayabilir

AÖF kitabı ve sınav yanıkları üç dereceye ayırır ve en tehlikelisi 3. derecedir. 2024 Sağlık Bakanlığı kitabı buna 4. dereceyi ekler: yanık deri altı yağın da ötesine, kas ve kemiğe kadar inmiştir. Şıklarda hem 3 hem 4 görürsen sorunun hangi sınıflamaya dayandığına bak. Şubat 2025 sınavından hatırlanan bu soruda şıklarda hem 3 hem 4. derece vardı. Eski sınıflamaya göre cevap 3., güncel kitaba göre 4. derecedir. Resmî anahtar elimizde değil.

Yaygınlık: Yetişkinde yanık yüzeyi dokuzlar kuralıyla tahmin edilir. Vücut 9'un katlarına bölünür:

BölgeYüzey
Baş ve boyun%9
Her bir kol%9
Gövde önü (göğüs ve karın)%18
Gövde arkası (sırt)%18
Her bir bacak%18
Genital bölge%1

Küçük ve dağınık yanıklarda kişinin parmaklarıyla birlikte açık eli yaklaşık %1 sayılır. Yalnız avuç içi bundan küçüktür. Vücut yüzeyinin yaklaşık %20'sini aşan yanıklar ağır sıvı kaybı yapar, şoka yol açabilir ve damardan sıvı tedavisi gerektirir.

Soru 1
Mutfakta sıcak suyla haşlanan bir turistin elinde kızarıklık ve içi berrak sıvı dolu kabarcıklar oluştu. Bu yanık kaçıncı derecedir?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı

Bu derste yanlış ya da eksik bir bilgi mi var?
Bu dersten 17 soru daha var Soru bankasında süresiz çöz, cevabı hemen gör.