Rehber bir grup lideridir
Bir tur grubu birbirini tanımayan, farklı beklentileri olan insanlardan oluşur ve yalnızca tur süresince bir arada kalır. Bu yüzden seyahat grupları biçimsel olmayan gruplar sayılır. Ortada resmî bir hiyerarşi yoktur; düzeni rehberin liderliği kurar.
AÖF Turist Rehberliği kaynakları rehberin tur sırasında üstlendiği rolleri şöyle sayar:
| Rol | Rehber ne der ya da ne yapar? |
|---|---|
| Lider ve yönetici | Programı, zamanı ve grubun hareketini yönetir |
| Bilgi aktarıcı ve öğretici | Anlatır, açıklar, soruları yanıtlar |
| Kültür elçisi | Ülkesini ve kültürünü tanıtır, iki kültür arasında köprü kurar |
| Koruyucu | “Grubun güvenliğinden ve ortamın tehlikelerden arındırılmasından ben sorumluyum.” |
| Arabulucu | Turistler arasında ya da turistle işletme arasında uzlaşma sağlar |
| Çevre koruyucu | Doğal ve kültürel mirasa zarar verilmesini önler |
Tur yönetimi dört alanda yürür: grup yönetimi, zaman yönetimi, iletişim yönetimi ve acil durum yönetimi.
Zaman yönetiminde hava koşulları, ulaşım ve mola süreleri ile grubun yaş gibi özellikleri hesaba katılır; serbest zaman da programa göre önceden belirlenip sınırlanır.
Konu çalışmak, grubun kültürünü öğrenmek, kıyafet ve belgeleri hazırlamak gibi kişisel hazırlıklar turdan önce yapılır; tur sırasında ise rehber programı yürütür, araç gereci ve çalışanları denetler.
Grup yönetiminde başarılı olmak için rehber grup üyelerinin özelliklerini tanır, grup psikolojisini anlar, gruba liderlik eder ve grup içi iletişimi sağlar. Turistlerin tura ne kadar ücret ödediğini bilmek ise grup yönetiminin bir unsuru değildir.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
İlk izlenim ve grubun kuralları
Grupla ilişki karşılamada kurulur. Gülümseme, göz teması, temiz ve sade bir görünüm ve kendini kısaca tanıtmak ilk güveni oluşturur. İlk konuşmada şunları açıkça söyle:
- Programın ana hatları ve günün akışı,
- Buluşma saatleri ve noktaları; geç kalan için ne yapılacağı,
- Rehberin telefon numarası (kartla vermek iyi bir yöntemdir) ve otobüsün plakası,
- Kalabalıkta rehberi nasıl bulacakları: lolipop, bayrak ya da şemsiye.
Turistlere adlarıyla hitap etmek ilişkiyi kişiselleştirir. Grubun dikkatini toplamak için bağırmak yerine bekle, göz teması kur, kısa bir işaret ver. Kuralları bir kez net koymak, sonradan her gün tartışmaktan kolaydır.
Zor turistler ve şikâyet yönetimi
Her grupta zaman zaman zorlayan turistler olur: sürekli şikâyet eden, her şeyi bildiğini söyleyip rehberi düzelten, hep geç kalan, gruptan kopan, alkollü ya da diğerlerini rahatsız eden. Hepsinde geçerli olan ilkeler şunlardır:
- Kişiyi değil davranışı konuş. Etiketleme, alay etme.
- Sorunu mümkünse baş başa konuş. Grubun önünde tartışma, kimseyi küçük düşürme.
- “Her şeyi bilen” turistin bilgisini fırsata çevir: ona teşekkür et, gerekirse bir sorunun yanıtını birlikte araştırmayı öner.
- Bütün gruba eşit davran. Bahşiş veren ya da gürültü çıkaran kişiye ayrıcalık tanıma.
Şikâyet bir tehdit değil, düzeltme fırsatıdır. Şu sırayı izle:
- Dinle: Sözünü kesmeden, etkin dinleme teknikleriyle.
- Empati kur: Duyguyu kabul et. “Bu sizi gerçekten üzmüş.”
- Teşekkür et ve gerekiyorsa özür dile: Kusur kimdeyse, turistin yaşadığı rahatsızlık gerçektir.
- Çözüm öner: Yetkin dâhilindeyse hemen çöz, değilse acentaya ya da işletmeye ilet ve ne zaman dönüş yapacağını söyle.
- Takip et: Sorunun çözüldüğünü turistle birlikte doğrula.
Şikâyeti savunmaya geçerek ya da başkalarını suçlayarak karşılamak (“Bu benim işim değil”, “Otel böyle”) sorunu büyütür.
Çatışma ve kriz anında iletişim
İnsanların çatışmaya yaklaşımı beş biçimde sınıflandırılır:
| Yaklaşım | Ne olur? | Ne zaman uygun? |
|---|---|---|
| Kaçınma | Sorun görmezden gelinir | Konu önemsizse ya da öfke yatışsın diye kısa süre |
| Uyma (yumuşama) | Bir taraf kendi isteğinden vazgeçer | İlişki konudan daha önemliyse |
| Rekabet (zorlama) | Bir taraf kendi isteğini dayatır | Güvenlik söz konusuysa (“Bu kayalığa çıkılmaz.”) |
| Uzlaşma | Her iki taraf biraz verir, biraz alır | Zaman kısa, çıkarlar dengeliyse |
| İşbirliği (problem çözme) | Birlikte iki tarafın da ihtiyacını karşılayan çözüm aranır | Kalıcı çözüm gerektiğinde. Kazan-kazan yaklaşımıdır |
Acil durum rehberden hızlı ve sakin iletişim ister. Gıda zehirlenmesi, tur aracının kazası, bir turistin düşüp yaralanması ya da çantasının çalınması acil durumdur. Otel odasında sıcak suyun olmaması ise bir şikâyettir, acil durum değildir.
| Aşama | Rehberin iletişim görevleri |
|---|---|
| Önce | Turistleri olası tehlikelere karşı uyarmak (kaygan zemin, sıcak, deniz), buluşma noktası ve telefon vermek, düzenli sayım yapmak |
| Sırasında | Sakin kalmak, durumu değerlendirmek, 112'yi aramak, grubu güvenli yere almak ve kısa, dürüst bilgi vermek |
| Sonra | Acentaya bildirmek, gerekiyorsa kaza rapor formu doldurmak, grubun sorularını yanıtlamak, programı yeniden düzenlemek |
Kayıp turist durumunda rehber grubu son görüldüğü yere yakın, belirlenmiş bir noktada bekletir, turistin telefonunu arar, son görüldüğü yeri ve kıyafetini öğrenir. Bulunamazsa ören yeri ya da müze görevlilerine ve kolluğa haber verir, acentayı bilgilendirir. Kurumların kriz iletişim planı kriz ekibini, medyayla konuşacak sözcüyü, temel mesajı ve bu mesajın hangi kanallarla ne zaman iletileceğini önceden belirler. Kriz anında söylenti en büyük düşmandır: bilmediğin bir şeyi kesinmiş gibi söyleme, bildiğini saklama. İlk yardımın kendisi İlk Yardım ve Turist Sağlığı kursunun konusudur.
Tahmin et
Tur otobüsü küçük bir kaza yaptı, yaralı yok ama yolculuk iki saat gecikecek. Sence rehber grubu paniğe kapılmasın diye durumu biraz hafifletip 'yirmi dakikaya yola çıkarız' demeli mi?
Kendi cümlelerinle anlat
Çatışmada 'rekabet' yaklaşımı genellikle kötü bir yöntem sayılır. Rehberin bu yaklaşımı haklı olarak kullanabileceği bir durumu açıklayıp nedenini anlat.