Anadolu eyaletlere bölünüyor
Anadolu adı yaygınlaşmadan önce yarımada Batı kaynaklarında Asia Minor (Küçük Asya) diye anılırdı. Roma, Anadolu'yu tek bir savaşla değil, iki yüz yıla yayılan vasiyetler, ilhaklar ve antlaşmalarla aldı. Her yeni toprak bir eyalet (provincia) olarak düzenlendi.
| Eyalet | Kuruluş | Nasıl ve kimin döneminde? |
|---|---|---|
| Asia | MÖ 129 | III. Attalos'un vasiyeti; Bergama krallığı topraklarında; zamanla merkez Efes oldu |
| Bithynia (sonra Pontus et Bithynia) | MÖ 74 / MÖ 64-63 | IV. Nikomedes'in vasiyeti; Pompeius Pontos'un batısını ekledi |
| Kilikya | MÖ 101 | Korsanlarla mücadele için kuruldu, Pompeius yeniden düzenledi |
| Galatia | MÖ 25 | Augustus; son Galat kralı Amyntas'ın ölümü üzerine; merkez Ankyra |
| Kapadokya | MS 17 | Tiberius; son kral Arkhelaos'un ölümü üzerine; merkez Kaisareia (Kayseri) |
| Lycia (Likya) | MS 43 | Claudius; Vespasianus döneminde Pamfilya'yla birleşip Lycia et Pamphylia oldu |
Kommagene MS 72'de Vespasianus döneminde Suriye eyaletine katıldı. Eyaletleri Roma'nın atadığı valiler yönetti. Asia gibi barışçıl eyaletlere Senato prokonsül gönderirdi.
Roma yerel düzeni yıkmadı. Kentler kendi meclisleriyle iç işlerini yönetmeye devam etti. Eyaletteki kentler koinon denen bir birlikte toplandı. Likya Birliği gibi eski birlikler de Roma döneminde yaşadı.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Koloniler, yollar ve Pax Romana
Roma'nın Anadolu'yu yönetme araçları şunlardı:
- Koloniler: Augustus, emekli askerlerini yerleştirmek ve dağlık Pisidya'yı denetlemek için Pisidia Antiokheia (Yalvaç), Kremna ve Komama gibi Roma kolonileri kurdu. Bu kentlerde Latince resmî dildi.
- Yollar: Augustus MÖ 6'da Pisidia kolonilerini birbirine bağlayan Via Sebaste'yi yaptırdı. Likya eyaletinin de başkenti olan Patara'da bulunan Stadiasmus Patarensis (Patara yol anıtı), Claudius döneminde Likya'daki yolları ve uzaklıklarını listeleyen bir anıttır. Yollar boyunca mil taşları dikildi.
- Yurttaşlık: Yerel ileri gelenler zamanla Roma yurttaşlığı aldı. MS 212'de Caracalla bütün özgür halkı yurttaş yaptı.
Pax Romana Anadolu kentleri için altın bir çağdı. Efes, Bergama ve Smyrna (İzmir) Asia'nın “birinci kenti” unvanı için yarıştı. Kentlerin zengin aileleri tiyatro, hamam, kütüphane ve çeşme yaptırarak saygınlık kazandı. Bu yapıların mimarisi Antik Kentler ve Klasik Mimari kursunda.
İmparator kültü
Doğu Akdeniz'de hükümdarlara tanrı gibi tapınma geleneği Hellenistik krallardan beri vardı. Anadolu kentleri bunu Roma imparatorlarına uyguladı ve imparator kültü, sadakati göstermenin en güçlü yolu oldu.
- Augustus'un Yunanca karşılığı Sebastos'tur. İmparator kültüne adanmış kutsal alan ya da yapıya Sebasteion denir. En ünlüsü Aphrodisias'tadır (Karacasu, Aydın): uzun bir tören yolunu iki yandan çevreleyen üç katlı yapıların cephelerinde imparatorları tanrılar arasında ve fethettiği halkları yenerken gösteren kabartmalar vardır.
- Roma'nın onayıyla resmî imparator tapınağı kurma hakkı alan kent, neokoros (tapınak bekçisi) unvanını taşırdı. Efes, Bergama ve Smyrna bu unvanı kaç kez aldıklarıyla övünürdü.
- Ankara'daki Augustus Tapınağı ve Res Gestae yazıtı da bu kültün ürünüdür.
Hristiyanlar imparator kültüne katılmayı reddettiği için kovuşturmaya uğradı. Bu tarih Mitoloji ve Dinler Tarihi kursunda.
Aynı ailede bir başka yapı tipine dikkat: heroon, bir kahramana, kent kurucusuna ya da önemli bir kişiye adanan anıt mezardır. Sebasteion ile heroon antik yapılardır, giysi değildir; sınavda giysi adlarının arasına karıştırılır.
Antik gündelik yaşam: giysiler, sofra, eğlence
Antik giysiler dikişsiz kumaş parçalarının iğne (fibula) ve kemerle bedene sarılmasıyla oluşurdu. İmparatorluk ve soyluluk simgesi olan pahalı mor boya (Tyros moru), Murex türü deniz salyangozlarından elde edilirdi.
| Giysi | Kim giyer? | Tanımı |
|---|---|---|
| Peplos | Yunan kadınları | Omuzlardan iğneyle tutturulan, yünlü, kolsuz elbise |
| Khiton | Yunan kadın ve erkekleri | Keten ya da yünden, bedene giyilen tünik; temel giysi |
| Himation | Yunan kadın ve erkekleri | Khitonun üstüne sarılan büyük dikdörtgen manto |
| Khlamys | Genç erkekler, süvariler | Omuzdan iğnelenen kısa pelerin |
| Tunica | Romalılar | Khitonun Roma karşılığı, gündelik giysi |
| Toga | Roma yurttaşı erkekler | Resmî giysi; yabancılar ve köleler giyemezdi |
| Stola, palla | Evli Romalı kadınlar | Uzun elbise (stola) ve üstüne alınan şal (palla) |
Sofrada da iki dünya benzerdi. Yunan erkekleri symposion denen akşam toplantılarında şarabı suyla karıştırıp içerek sohbet ederdi. Zengin Romalılar triclinium denen yemek odasında üç sedire uzanarak yerdi. Balık sosu garum Roma mutfağının vazgeçilmeziydi.
Eğlence Roma döneminde değişti. Hipodromlarda araba yarışları, amfitiyatrolarda gladyatör dövüşleri ve vahşi hayvan gösterileri yapıldı. Anadolu'da amfitiyatro azdı, bu yüzden birçok Grek tiyatrosunun sahne önü bu gösteriler için korkulukla çevrildi.
Tahmin et
Bir Roma yurttaşının adı genellikle üç parçadan oluşurdu. Gaius Iulius Caesar adının hangi parçası sence aile adıdır?
Kendi cümlelerinle anlat
Müzede bir kadın heykelinin üzerindeki giysiyi turistlere anlat; peplos ile himation arasındaki farkı açıkla.