Tasavvuf, âşık edebiyatı ve halk anlatıları

15 dk 3 / 9. ders

Tasavvuf edebiyatı

Tasavvuf, insanın nefsini terbiye ederek Allah'a yaklaşmasını amaçlayan bir yoldur. Tekke ve dergâhlarda yetişen şairler bu düşünceyi şiirle halka anlattı. Bu edebiyata tekke edebiyatı ya da tasavvufi halk edebiyatı denir. Dili çoğunlukla sadedir, en yaygın türü ilahidir.

ŞahsiyetYüzyıl, yerEser ve anahtar bilgi
Ahmet Yesevi12., TürkistanDivan-ı Hikmet; şiirlerine hikmet denir; “Pîr-i Türkistan”; ilk büyük Türk mutasavvıfı
Hacı Bektaş-ı Veli13., Anadolu (Nevşehir)Makalat; hayatını anlatan eser Velayetname; “Dört Kapı Kırk Makam”
Mevlana Celaleddin-i Rumi13., Belh'te doğdu, KonyaMesnevi, Divan-ı Kebir, Fihi Ma Fih; eserleri çoğunlukla Farsça; Şems-i Tebrizi
Yunus Emre13.-14., AnadoluDivan, Risaletü'n-Nushiyye; mürşidi Tapduk Emre; sade Türkçe, ilahi
Gülşehri14., KırşehirAttar'ın Mantıku't-Tayr'ını 1317'de Türkçeye uyarladı
Âşık Paşa14., KırşehirGaripname (1330); aruzla yazılmış tasavvufi ve öğretici mesnevi
Nesimi14.-15., HalepFazlullah-ı Hurufi'nin halifesi, Hurufiliğin önde gelen şairi; görüşleri yüzünden Halep'te öldürüldü
Kaygusuz Abdal14.-15.Şathiye türünün ustası
Pir Sultan Abdal16., SivasAlevi-Bektaşi şiiri, nefes; haksızlığa karşı duruş

Mevlana'nın hayatı, Şems-i Tebrizi'nin 1244'te Konya'ya gelişiyle köklü bir dönüşüm geçirdi; ilk mürşidi ise babası Bahaeddin Veled'in ölümünden sonra Konya'ya gelen Seyyid Burhaneddin'di.

Yunus Emre'yi dizelerinden tanı: “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir”, “Gelin tanış olalım, işi kolay kılalım / Sevelim sevilelim, dünya kimseye kalmaz”. Mart 2026 sınavında bu dizelerle soruldu; çeldiriciler Mevlana, Hacı Bektaş, Âşık Veysel ve Neşet Ertaş'tı. UNESCO 1991'i Yunus Emre'nin doğumunun 750. yılı, 2021'i de ölümünün 700. yılı olarak andı.

Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre ile ilgili yanlış bir bilgidir?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı

Bu derste yanlış ya da eksik bir bilgi mi var?
Bu dersten 31 soru daha var Soru bankasında süresiz çöz, cevabı hemen gör.