İlk yazılı eserler ve Karahanlı klasikleri

13 dk 2 / 9. ders

Taşa yazılmış ilk edebiyat: Orhun yazıtları

Türk edebiyatının bilinen ilk yazılı metinleri, Moğolistan'da Orhun Vadisi'ndeki Göktürk (Orhun) yazıtlarıdır. 8. yüzyılın ilk yarısında dikildiler:

YazıtYaklaşık tarihKim yazdı / kimin ağzından
Tonyukuk720-725Vezir Tonyukuk kendi hayatını anlatır
Kül Tigin732Bilge Kağan'ın ağzından, Yollug Tigin yazdı
Bilge Kağan735Yine Yollug Tigin yazdı

Bu yazıtlar yalnızca tarih belgesi değildir. Kağan halkına seslenir, öğüt verir, Çin'e karşı uyarır; bu yüzden ilk hitabet örneği sayılır. Türk adının geçtiği ilk Türkçe metinlerdir. Göktürk yazısını Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen 1893'te çözdü.

Göktürklerden sonra Uygurlar yerleşik hayata geçti, kâğıt ve kalıpla baskı tekniği kullandı. Uygur döneminden Budist ve Maniheist çeviri metinler ile Irk Bitig adlı fal kitabı kaldı. Yazıtların siyasi tarihini Türk tarihi dersinde göreceksin; burada edebî yanları önemli.

İslamiyet öncesi sözlü şiirin türlerini de bil: koşuk (doğa, aşk ve yiğitlik şiiri, kopuz eşliğinde), sagu (yuğ töreninde ölen için yakılan ağıt), sav (atasözü).

Soru 1
Orhun yazıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı

Bu derste yanlış ya da eksik bir bilgi mi var?
Bu dersten 17 soru daha var Soru bankasında süresiz çöz, cevabı hemen gör.