Geleneksel Türk el sanatları

15 dk 8 / 9. ders

Halı, kilim ve keçe

Türk dokumacılığında üç ürünü tekniğine göre ayır:

ÜrünTeknik
HalıDüğümlü, havlı (ilmekli) dokuma
KilimDüz, havsız dokuma; iki yüzü de kullanılabilir
Cicim, zili, sumakDüz dokumaya ek iplikle desen eklenen türler
KeçeDokuma değildir; ıslatılan yünün basınç ve sürtünmeyle sıkıştırılmasıyla yapılır (Afyonkarahisar, Konya, Tire)

Halıyı halı yapan düğümdür ve iki düğüm tipi vardır:

DüğümÖteki adıNot
Türk düğümüGördes düğümü, çift düğümAnadolu halılarının geleneksel düğümü; Pazırık halısında da bu düğüm var
İran düğümüSine düğümü, tek düğümKıvrık bitki motiflerini işlemeyi kolaylaştırır; Osmanlı saray halılarında kullanıldı

Altay Dağları'ndaki Pazırık kurganında bulunan Pazırık halısı (MÖ 5.-4. yüzyıl), Türk düğümüyle dokunmuş, bilinen en eski düğümlü halıdır. Anadolu'da halının tarihi şöyle ilerler:

DönemHalılar
Anadolu Selçuklu (13. yy)Konya grubu: Alaeddin Camii ve Beyşehir Eşrefoğlu Camii halıları; geometrik ve kufi yazılı
Erken Osmanlı (15. yy)Holbein halıları (Uşak ve Bergama); Alman ressam Hans Holbein'in tablolarında görüldüğü için. 16. yüzyıldan Lorenzo Lotto'nun tablolarında görülen türe Lotto halısı denir
Klasik dönem (16.-17. yy)Madalyonlu ve yıldızlı Uşak halıları; Sine düğümlü saray halıları
19. yüzyılHereke (Kocaeli, Körfez) dokuma fabrikası (1843'te kuruldu, iki yıl sonra devletleştirildi; halı tezgâhları 1891'de eklendi); ipek halı

Anadolu kilimlerinde hayat ağacı, koç boynuzu, kurt ağzı, eli belinde, pıtrak ve göz gibi adlarla tanınan çok zengin bir motif çeşidi vardır.

Bugün Uşak, Bergama, Kula, Gördes, Milas, Çanakkale, Kayseri, Sivas, Konya, Isparta halıcılık merkezleridir.

Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı

Bu derste yanlış ya da eksik bir bilgi mi var?
Bu dersten 83 soru daha var Soru bankasında süresiz çöz, cevabı hemen gör.