Yeniden doğuş
Rönesans, Fransızca “yeniden doğuş” demektir. Doğan şey, Antik Yunan ve Roma'nın kültürü ve insana verdiği değerdir. Bu fikri ilk kez 16. yüzyılda ressam ve yazar Giorgio Vasari dile getirdi; sanatçı biyografileri yüzünden sanat tarihinin babası sayılır.
Rönesans'ın düşünce temeli hümanizmdir: evrenin merkezine Tanrı'nın yanında insanı koyan anlayış. Resimde bunun karşılığı, dinî konuların yanında dünyevi (profan) konuların, portrelerin ve manzaraların çoğalmasıdır.
Rönesans İtalya'da, özellikle Floransa'da doğdu. Zengin tüccar ve banker aileler, başta Medici ailesi, sanatçıları himaye etti. İtalyanlar dönemi yüzyıllarla adlandırır:
| Dönem | Yüzyıl | Anlamı |
|---|---|---|
| Trecento | 14. | Hazırlık: Giotto |
| Quattrocento | 15. | Erken Rönesans: Floransa |
| Cinquecento | 16. | Yüksek (Klasik) Rönesans: Roma ve Venedik |
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Erken Rönesans: Floransa
15. yüzyılda Floransa bir sanat laboratuvarıydı:
| Sanatçı | Alan | Bilmen gereken |
|---|---|---|
| Brunelleschi | Mimar | Floransa Katedrali (Santa Maria del Fiore) kubbesi. Doğrusal perspektifin kurallarını gösterdi |
| Ghiberti | Heykeltıraş | Floransa Vaftizhanesi'nin bronz kapıları. Doğu kapısına “Cennet Kapıları” denir |
| Donatello | Heykeltıraş | Bronz Davut: Antik çağdan sonra ilk serbest duran çıplak heykel. Padova'da Gattamelata atlı heykeli |
| Masaccio | Ressam | Perspektifi resme ilk tutarlı uygulayanlardan. Brancacci Şapeli freskleri |
| Botticelli | Ressam | Venüs'ün Doğuşu ve İlkbahar (Primavera). Medici çevresi için mitolojik konular. Floransa Uffizi'de |
Perspektif, üç boyutlu dünyayı düz bir yüzeyde gerçeğe uygun göstermek için çizgilerin tek bir kaçış noktasında birleştirilmesidir. Rönesans resmini Orta Çağ resminden ayıran en önemli buluştur.
Yüksek Rönesans'ın üç ustası
16. yüzyılın başında merkez Roma'ya, papalığın çevresine kaydı. Üç dev isim bu dönemi temsil eder:
Leonardo da Vinci (1452–1519): Ressam, mühendis, anatomist, mucit. Uçan makineler ve köprüler tasarladı, defterlerini ters yazıyla doldurdu.
- Son Akşam Yemeği: Milano'daki Santa Maria delle Grazie Manastırı'nın yemekhane duvarında.
- Mona Lisa (La Gioconda): Paris Louvre Müzesi'nde.
- Sfumato: İtalyanca duman sözcüğünden. Renkler ve gölgeler arasında keskin çizgi bırakmadan, buğulu yumuşak geçiş. Mona Lisa'nın gülümsemesi bu teknikle yapıldı.
Michelangelo Buonarroti (1475–1564): Kendini önce heykeltıraş sayardı.
- Pietà: Ölü İsa'yı kucağında tutan Meryem. Roma'daki Aziz Petrus Bazilikası'nda.
- Davut: Dev mermer heykel (1501–1504). Bugün Floransa'daki Accademia Galerisi'nde.
- Sistina Şapeli tavanı (1508–1512): Papa II. Julius ısmarladı. En ünlü sahnesi Âdem'in Yaratılışı.
- Son Yargı (Mahşer): Aynı şapelin sunak duvarına yıllar sonra yaptığı fresk.
- Aziz Petrus Bazilikası'nın kubbesini de o tasarladı.
Rafael (Raffaello Sanzio) (1483–1520): Dengeli, sakin, ideal güzelliğin ressamı. Vatikan Sarayı'ndaki odalara yaptığı Atina Okulu freskinde ortada Platon ile Aristoteles yürür. Çok sayıda Madonna (Meryem) tablosu yaptı.
Tahmin et
Mona Lisa, Son Akşam Yemeği ve Sistina tavanı. Sence bu üç eserden hangisi bir kilise ya da şapelde değil? Tahmin et, sonra oku.
Venedik ve Kuzey Rönesansı
Venedik Rönesans'a geç katıldı ama renk konusunda öne geçti. Bellini ailesi, Giorgione ve “renk ustası” Tiziano bu okulun ustalarıdır. Gentile Bellini 1479'da İstanbul'a gelip Fatih Sultan Mehmed'in portresini yaptı; tablo bugün Londra'daki National Gallery'dedir.
Kuzey Rönesansı (bugünkü Belçika, Hollanda ve Almanya) mimaride Gotik'e bağlı kaldı ama resimde ince ayrıntıyla öne çıktı:
| Sanatçı | Bilmen gereken |
|---|---|
| Jan van Eyck | Yağlıboya tekniğini geliştirip yaygınlaştırdı. Arnolfini Çifti |
| Hieronymus Bosch | Fantastik yaratıklar, ahlak dersi veren sahneler. Dünyevi Zevkler Bahçesi |
| Pieter Bruegel | Köylü yaşamı. Köy Düğünü, Babil Kulesi |
| Albrecht Dürer | Alman. Rönesans'ın en büyük gravür ustası, ünlü otoportreleri var |
| Hans Holbein | İngiliz sarayının portre ressamı |
Kendi cümlelerinle anlat
Perspektif ve sfumato arasındaki farkı kısaca anlat.