Maniyerizm: dengeyi bozmak
Yüksek Rönesans ustaları zirveye ulaşmıştı. Sonraki kuşak onları aşamayacağını düşündü ve kendi “tarzını” (İtalyanca maniera) aradı. Yüksek Rönesans'ın ardından gelip 16. yüzyılın sonuna uzanan bu döneme Maniyerizm denir. Rönesans ile Barok arasında bir geçiş dönemidir.
Maniyerist sanatçılar Rönesans'ın kurallarını bilerek çiğnedi:
- Figürler uzatılmış, oranlar bozulmuş
- Perspektif kurgusundan uzaklaşılmış, mekân sıkışık
- Beklenmedik yerlerden gelen, tekinsiz ışık
- Soğuk, keskin renkler
Başlıca isimler: Girit doğumlu, İspanya'nın Toledo kentinde çalışan El Greco (asıl adı Domenikos Theotokopoulos), Venedikli Tintoretto ve “Uzun Boyunlu Meryem”in ressamı Parmigianino. Michelangelo'nun geç dönem eserleri, özellikle Son Yargı freskindeki bükülmüş bedenler de Maniyerizm'in habercisi sayılır.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Barok: hareket, coşku, gösteriş
Barok adı, büyük olasılıkla Portekizce “düzgün olmayan inci” anlamındaki barroco sözcüğünden gelir; başta küçümseyici bir addı. Üslup 16. yüzyılın sonunda Roma'da doğdu, 17. yüzyılda egemen oldu ve 18. yüzyılın ortasına kadar bütün Avrupa'ya, hatta sömürgelere yayıldı.
Barok'un iki büyük hamisi vardı:
- Katolik Kilisesi: Protestan Reformu'na karşı başlattığı Karşı Reform ile inananları duygu yoluyla etkilemek istedi. Sanat görkemli, heyecan verici ve dramatik olmalıydı.
- Mutlak krallar: Güçlerini görkemli saraylarla gösterdiler. En ünlü örnek, XIV. Louis'nin küçük bir av köşkünden dev bir saraya dönüştürdüğü Versailles Sarayı ve onun Aynalı Galeri'sidir.
Barok'un dili: oval ve kavisli planlar, iç bükey ve dış bükey dalgalanan cepheler, güçlü ışık-gölge, çapraz (diyagonal) kompozisyonlar ve mimari, heykel, resmin tek bir gösteride birleşmesi.
Mimaride Roma'daki Il Gesù Kilisesi Barok'un öncüsü sayılır. Borromini'nin dalgalı cepheli kiliseleri de dönemin simgesidir.
Tahmin et
Rönesans tablosu sakin ve dengelidir. Sence Karşı Reform döneminde kilise neden bunun yerine dramatik, heyecan veren bir sanat istedi?
Barok ustaları
| Sanatçı | Ülke | Bilmen gereken |
|---|---|---|
| Caravaggio | İtalya | Barok resmin öncüsü. Karanlık zeminden fırlayan sert ışık (chiaroscuro). Kutsal sahneleri sokaktaki sıradan insanlarla resmetti |
| Gian Lorenzo Bernini | İtalya | Barok'un en büyük heykeltıraşı. Aziz Teresa'nın Vecdi, Apollon ve Daphne, Aziz Petrus Meydanı'nın sütunlu kolonadı, bazilikanın bronz baldakeni, Dört Nehir Çeşmesi |
| Peter Paul Rubens | Flandre | Hareketli, renkli, dolgun figürler. Mitolojik ve dinî büyük kompozisyonlar |
| Rembrandt | Hollanda | Işık-gölge ustası. Gece Devriyesi, Dr. Tulp'un Anatomi Dersi, otoportreleri |
| Johannes Vermeer | Hollanda | Sessiz iç mekânlar, pencereden süzülen ışık. İnci Küpeli Kız |
| Diego Velázquez | İspanya | Saray ressamı. Nedimeler (Las Meninas), Madrid Prado'da |
Hollanda'da Protestan burjuvazi kilise için değil evi için resim aldı. Bu yüzden Hollanda Barok'unda portre, natürmort, manzara ve gündelik yaşam sahneleri öne çıkar.
Rokoko: salonların zarafeti
18. yüzyılın ilk yarısında, özellikle XV. Louis döneminde, Fransız aristokrasisi Barok'un ağır görkeminden sıkıldı. Paris'teki konakların salonlarında daha hafif, zarif ve oyunbaz bir süsleme doğdu: Rokoko.
- Adını Fransızca rocaille sözcüğünden alır: deniz kabuğu ve yapay kaya biçimli süs.
- Daha çok bir iç dekorasyon üslubudur; bu yüzden bazı araştırmacılar onu ayrı bir üslup saymaz, Barok'un son evresi olarak görür.
- Asimetrik kıvrımlar, pastel renkler, altın yaldız, aynalar, porselen biblolar.
- Konular: aşk, kır eğlenceleri, salıncakta kadınlar, aristokratların şenlikleri.
Ressamlar: Watteau, Boucher ve Salıncak tablosuyla Fragonard. Doğduğu yer Fransa olsa da en gösterişli Rokoko kiliseleri ve sarayları Almanya ve Avusturya'dadır.
Rokoko, XV. Louis'nin ölümüne (1774) doğru, Antik çağın ciddiyetine dönen Neoklasisizm yükselince gözden düştü; Rokoko adını da 18. yüzyıl sonunun Neoklasikçileri küçümsemek için kullandı. 1789 Fransız Devrimi ise saray yaşamını sona erdirdi. (Osmanlı'daki Barok ve Rokoko etkileri Türk-İslam Sanatı kursunda işleniyor.)
Kendi cümlelerinle anlat
Barok ile Rokoko arasındaki farkı iki cümleyle açıkla.