Kent planı, sur, su ve gündelik yaşam

15 dk 4 / 9. ders

Kent planı

Erken kentlerde sokaklar araziye göre kendiliğinden şekillenir; dar, kıvrımlı ve düzensizdir. Buna organik plan denir. MÖ 5. yüzyılda Miletli Hippodamos'un adıyla anılan yeni bir anlayış yaygınlaştı: sokakların birbirini dik açıyla kestiği, kenti eşit yapı adalarına bölen ızgara plan. Kamusal alanlar, tapınaklar ve konutlar plana göre önceden yerleştirilirdi.

ÖrnekBugünkü yerNot
MiletDidim (Aydın)Hippodamos'un memleketi; Perslerin yıkımından sonra ızgara planla yeniden kuruldu
PrieneSöke (Aydın)Izgara planın en karakteristik örneği; plan dik yamaçta teraslarla uygulandı
PireAtina limanıPlanını Hippodamos'un yaptığı aktarılır

Romalılar ızgara planı askerî kamp düzeniyle birleştirdi. Kentin iki ana caddesi cardo ve decumanus dik açıyla kesişir, forum genellikle bu kesişimin yakınında yer alır. Roma döneminde iki yanı sütunlu galerilerle çevrili sütunlu caddeler de yaygınlaştı. Perge'nin ortasından su kanalı akan sütunlu caddesi ile Efes'in Kuretler Caddesi ünlü örneklerdir. Romalılar volkanik külle güçlendirdikleri beton (opus caementicium) sayesinde geniş kubbe ve tonozlar yapabildi; Roma'daki Pantheon bugün de dünyanın en büyük donatısız beton kubbesidir; Hadrianus döneminde (MS 118-125) yeniden yapılan bu dairesel tapınağın kubbesinin tepesinde yaklaşık 9 metrelik bir göz açıklığı (oculus) bulunur.

Soru 1
Birbirini dik açıyla kesen sokaklardan oluşan Hippodamos tipi ızgara planın Anadolu'daki en karakteristik örneği olarak kabul edilen, dik bir yamaçta teraslar hâlinde kurulmuş antik kent aşağıdakilerden hangisidir?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı

Bu derste yanlış ya da eksik bir bilgi mi var?
Bu dersten 30 soru daha var Soru bankasında süresiz çöz, cevabı hemen gör.