Göller Bölgesi ve İç Anadolu
| Antik kent | Bugünkü yer | Öne çıkan |
|---|---|---|
| Sagalassos | Ağlasun (Burdur) | Pisidia'nın dağ kenti; Antoninler Çeşmesi, dev imparator heykelleri, seramik atölyeleri |
| Kibyra | Gölhisar (Burdur) | Büyük stadyum, gladyatör kabartmaları, odeiondaki Medusa mozaiği |
| Pisidia Antiokheia | Yalvaç (Isparta) | Aziz Paulus'un vaaz verdiği kent; Augustus Tapınağı |
| Aizanoi | Çavdarhisar (Kütahya) | İyi korunmuş Zeus Tapınağı, bitişik tiyatro-stadyum, fiyat fermanlı macellum |
| Pessinus | Ballıhisar, Sivrihisar (Eskişehir) | Ana tanrıça Kybele'nin büyük kült merkezi |
| Ankyra | Ankara | Augustus Tapınağı, Roma Hamamı, Julianus Sütunu |
| Gordion | Yassıhöyük, Polatlı (Ankara) | Frig başkenti, tümülüsler, Büyük İskender'in düğümü kestiği yer |
| Tyana | Kemerhisar, Bor (Niğde) | Roma su kemeri ve havuzu |
| Ikonion (Iconium) | Konya | Roma ve Bizans dönemlerindeki adıyla Ikonion |
| Dokimeion | İscehisar (Afyonkarahisar) | Renkli mermer ocakları; Roma'ya tek parça dev sütunlar gönderildi |
| Kapadokya yeraltı şehirleri | Derinkuyu ve Kaymaklı (Nevşehir) | Kayaya oyulmuş çok katlı sığınak kentler; Derinkuyu sekiz katlıdır, ikisi de Göreme ile birlikte UNESCO listesindedir |
Sagalassos, denizden 1500-1700 metre yükseklikte kurulmuş bir dağ kentidir. Kazılar, kentin kırmızı astarlı sofra kapları ürettiğini ve bunları geniş bir alana sattığını gösterdi.
Ankara'daki Augustus Tapınağı'nın duvarlarında, İmparator Augustus'un kendi yaptıklarını anlattığı Res Gestae metni Latince ve Grekçe olarak yazılıdır. Bu, metnin dünyada en iyi korunmuş kopyasıdır. Metnin parçaları Pisidia Antiokheia'da da bulundu.
Aizanoi'nin macellumundaki İmparator Diocletianus'un fiyat fermanını ve Kibyra mozaiğini önceki ve sonraki derslerde de görüyorsun. Bu kentler sınavda yapı üzerinden sorulur.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Güneydoğu: Kommagene ve Roma'nın doğu sınırı
| Antik kent / alan | Bugünkü yer | Öne çıkan |
|---|---|---|
| Zeugma | Belkıs, Nizip (Gaziantep) | Fırat geçidinde Roma kenti; villa tabanlarındaki mozaikler, Çingene Kızı |
| Nemrut Dağı | Kahta (Adıyaman) | Kommagene Kralı I. Antiokhos'un tümülüsü, dev tanrı ve kral heykelleri |
| Arsameia | Eski Kahta (Adıyaman) | Kommagene kutsal alanı; kralın Herakles ile tokalaşma kabartması, uzun Grekçe yazıt |
| Cendere Köprüsü | Kahta (Adıyaman) | İmparator Septimius Severus adına yapılmış Roma köprüsü |
| Edessa | Şanlıurfa | Haleplibahçe'deki Amazon kraliçeleri mozaikleri |
| Harran | Şanlıurfa | Ay tanrısı Sin'in kenti; konik kubbeli evler |
| Dara | Oğuz, Artuklu (Mardin) | Doğu Roma'nın Sasani sınırındaki kale-kenti; dev sarnıçlar, kayaya oyulmuş nekropol |
Zeugma adı Grekçe “köprü, geçit” demektir. Kent, Büyük İskender'in generallerinden I. Seleukos'un Fırat'ın iki yakasında kurduğu yerleşimden gelişti. Zengin Roma villalarının tabanları mozaiklerle kaplıydı. 2000'de Birecik Barajı'nın suları yükselirken yapılan kurtarma kazıları dünya basınında yer aldı. Kurtarılan mozaikler bugün Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi'ndedir. Müzenin simgesi, gözleriyle izleyeni takip ediyormuş gibi görünen Çingene Kızı mozaiğidir. Müzede mozaiklerin yanında savaş tanrısı Mars'ın (Ares) bronz heykeli de sergilenir.
Kommagene, Fırat'ın batısında Helenistik çağda kurulan küçük bir krallıktı. Kralları kendilerini hem Pers hem Makedon soyuna bağlar, Grek ve Pers tanrılarını birleştirirdi. Nemrut Dağı 1987'de UNESCO listesine girdi.
Cendere Köprüsü'nü Samsat'taki XVI. Lejyon yaptı; uçlarına imparator ailesi için dört sütun dikildi, ama Caracalla kardeşi Geta'yı öldürtünce onun sütunu kaldırıldı ve bugün üç sütun ayaktadır.
Doğu: Ani
Ani, Kars kent merkezinin 42 km doğusunda, Arpaçay'ın kıyısında, bugünkü Ermenistan sınırındadır. Klasik çağın bir kenti değildir ama sınavda antik kentlerle birlikte sorulur. MS 10. ve 11. yüzyıllarda Bagratlı Ermeni Krallığı'nın başkenti oldu. Kiliseleri ve kapılarının çokluğu nedeniyle “1001 Kilise Şehri” ve “40 Kapılı Şehir” diye anılır.
1064'te Alp Arslan kenti aldı. Bu nedenle Ani, Anadolu'ya açılan Türk kapısı olarak da anlatılır. Kentteki Ebu'l Menuçehr Camii Anadolu'daki ilk Türk camilerinden biri sayılır. Ani 2016'da UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.
Doğu Anadolu'daki öbür eski merkezlerin çoğu (Tuşpa, Çavuştepe, Ayanis, Altıntepe) Urartu kaleleridir; onları Eski Anadolu Uygarlıkları dersinde görürsün.
Karadeniz kıyısı
Karadeniz kıyısındaki antik kentlerin çoğu, MÖ 7. ve 6. yüzyıllarda Milet'in kurduğu kolonilerdir. Kentler limanlarının çevresinde gelişti ve modern şehirler çoğu zaman tam üzerlerine kuruldu. Bu yüzden kalıntılar azdır ama ad eşleştirmesi sorulur. Sinope, Anadolu'nun en kuzey ucu İnceburun'a bağlanan yarımadada kuruldu; korunaklı iç limanı Karadeniz'in Anadolu kıyısındaki en önemli doğal limandır.
| Antik kent | Bugünkü yer | Öne çıkan |
|---|---|---|
| Amastris | Amasra (Bartın) | Adını kenti kuran kraliçe Amastris'ten alır; sonradan Ceneviz kalesi |
| Sinope | Sinop | Milet kolonisi; filozof Diogenes'in memleketi; Pontus Kralı VI. Mithridates'in doğduğu kent |
| Amisos | Samsun | Tümülüslerden çıkan Helenistik altın takılar |
| Trapezus | Trabzon | Sinoplu kolonicilerin kurduğu liman kenti |
| Sümela Manastırı | Altındere, Maçka (Trabzon) | Karadağ'ın sarp kayalığına Meryem Ana adına kurulmuş manastır |
| Herakleia Pontike | Karadeniz Ereğli (Zonguldak) | Herakles'in yeraltına indiğine inanılan Cehennemağzı mağaraları |
| Tios (Tieion) | Filyos, Çaycuma (Zonguldak) | Süren kazılarla gün yüzüne çıkan liman kenti |
| Pompeiopolis | Taşköprü (Kastamonu) | Paflagonya'nın Roma dönemi merkezi, mozaikli konutlar |
| Hadrianopolis | Eskipazar (Karabük) | Hayvan figürlü taban mozaikleri |
| Amaseia | Amasya | Kayaya oyulmuş Pontus kral mezarları; coğrafyacı Strabon'un memleketi |
| Zela | Zile (Tokat) | Caesar'ın MÖ 47'de Pontus Kralı II. Pharnakes'i yendiği ve zaferini “Geldim, gördüm, yendim” diye duyurduğu yer |
Tahmin et
Bartın'daki Amasra ile Amasya'nın adları birbirine çok benziyor. Sence antik adları da aynı kökten mi geliyor, yoksa bu bir tesadüf mü?
Kendi cümlelerinle anlat
Karadeniz kıyısındaki antik kentlerde neden Efes ya da Bergama gibi geniş ören yerleri yoktur? Kendi cümlelerinle açıkla.