Grek heykelinin dönemleri
Grek heykeli birkaç yüzyıl içinde katı, cepheden bakan figürlerden canlı ve duygulu bedenlere ulaştı. Bu değişimi dönemlere ayırarak öğren:
| Dönem | Yaklaşık tarih | Özellikleri |
|---|---|---|
| Geometrik | MÖ 900-700 | Küçük, geometrik biçimli bronz ve pişmiş toprak figürinler |
| Arkaik | MÖ 700-480 | Kouros (çıplak genç erkek) ve kore (giyimli genç kız); cepheden duruş, sol ayak önde, dudaklarda arkaik gülümseme |
| Klasik | MÖ 480-323 | Kontrapost (ağırlık tek bacakta), ideal oranlar, sakin ve dengeli yüzler |
| Hellenistik | MÖ 323-30 | Duygu, acı, hareket; yaşlı, çocuk ve yenik figürler; dramatik kompozisyonlar |
| Roma | MÖ 30 sonrası | Gerçekçi portreler, imparator heykelleri ve Grek eserlerinin kopyaları |
Anadolu'da iki heykel okulu öne çıkar. Hellenistik Bergama okulu, Zeus Sunağı'ndaki tanrılarla devlerin savaşı ve “Ölen Galat” gibi acı dolu figürleriyle tanınır. Roma döneminin Aphrodisias okulu ise yakındaki mermer ocaklarından aldığı beyaz mermerle imparatorluğun dört bir yanına heykel gönderdi; sanatçıları eserlerini imzalardı. Aphrodisias'taki Sebasteion kabartmaları bu okulun en ünlü eserleridir. Sebasteion, MS 20-60 yılları arasında Aphrodite ile Iulius-Claudius hanedanı imparatorlarına adanmış bir tapınak kompleksidir.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Ünlü heykeltıraşlar
| Heykeltıraş | Dönem | Akılda kalacak eserleri |
|---|---|---|
| Myron | Erken Klasik | Diskobolos (Disk Atan) |
| Phidias | Klasik | Parthenon'un heykelleri, Athena Parthenos, Olympia Zeus'u (yedi harikadan biri) |
| Polykleitos | Klasik | Doryphoros (Mızrak Taşıyan); ideal oranları anlattığı Kanon adlı kitap |
| Praksiteles | Geç Klasik | Knidos Aphroditesi, Hermes ve Bebek Dionysos; yumuşak, S kıvrımlı bedenler |
| Skopas | Geç Klasik | Duygulu yüzler; Halikarnas Mozolesi'nin heykellerinde çalıştı |
| Lysippos | Geç Klasik | Apoxyomenos (Yağını Sıyıran); Büyük İskender'in portre heykeltıraşı |
| Leochares | Geç Klasik | Belvedere Apollonu'nun aslı ona atfedilir; Mozole'de de çalıştı |
Knidos Aphroditesi, bir tanrıçayı tamamen çıplak gösteren ilk büyük heykel olarak ün kazandı. Knidos (Datça) halkı heykeli öyle sahiplendi ki onu görmek için kente gelenler oldu.
Plinius, Skopas'ın Mozole'nin doğu cephesini işlediğini ve Efes Artemision'unun kabartmalı sütunlarından birini yaptığını aktarır.
Tahmin et
Myron'un Diskobolos'u bronzdan yapılmıştı ama müzelerde gördüğümüz örnekler mermerdir. Sence bu nasıl olabilir?
Mozaik
Mozaik, renkli taş, cam ya da pişmiş toprak parçalarının harca gömülerek resim ya da desen oluşturmasıdır. Tabanları ve duvarları hem süsler hem de dayanıklı kılar.
| Teknik | Nasıl yapılır? |
|---|---|
| Çakıl taşı mozaik | Doğal renkli çakılların dizilmesi; en eski yöntem. Gordion'da MÖ 800'den önceye tarihlenen erken bir örnek vardır |
| Opus tessellatum | Küp biçiminde kesilmiş küçük taşlarla (tessera) desen oluşturmak |
| Opus vermiculatum | Çok küçük tesseralarla, resim inceliğinde ayrıntılı sahneler |
| Opus sectile | Renkli mermer ve taş levhaların desen biçiminde kesilip birbirine geçirilmesi |
Kibyra (Gölhisar, Burdur) odeionunun orkestrasında, opus sectile tekniğiyle yapılmış, Roma İmparatorluk dönemine ait dev bir Medusa mozaiği bulunur. Yılan saçlı Medusa başı, kesilmiş renkli mermerlerden oluşan geometrik bir zeminin ortasındadır.
Türkiye'nin başlıca mozaik merkezleri:
| Yer / müze | Öne çıkan |
|---|---|
| Zeugma Mozaik Müzesi (Gaziantep) | Zeugma villalarının mozaikleri, Çingene Kızı |
| Hatay Arkeoloji Müzesi (Antakya) | Antiokheia ve Daphne villalarının zengin mozaik koleksiyonu |
| Haleplibahçe (Şanlıurfa) | Amazon kraliçelerini gösteren av sahneleri |
| Efes Yamaçevler (İzmir) | Konut tabanlarındaki mozaikler ve duvar freskleri |
| Kibyra (Burdur) | Odeiondaki opus sectile Medusa |
Seramik ve sikke
Grek seramiği hem günlük kaptır hem de resim sanatının en iyi korunmuş belgesidir.
| Stil | Özelliği |
|---|---|
| Yaban Keçisi Stili | Doğu Grek, yani İonia işi; frizler hâlinde dizilmiş keçi, geyik ve kuş figürleri |
| Siyah figür | Kırmızı kil zemin üzerine siyah figürler; ayrıntılar kazınarak verilir |
| Kırmızı figür | Zemin siyaha boyanır, figürler kilin kırmızı rengiyle bırakılır; MÖ 530 civarında Atina'da ortaya çıktı |
| Terra sigillata | Roma döneminin parlak kırmızı astarlı, kalıp bezemeli sofra kapları; Sagalassos önemli bir üretim merkeziydi |
Kap adları da sorulur: amphora şarap ve zeytinyağı taşıma küpü, krater şarapla suyun karıştırıldığı geniş kap, kylix sığ içki kadehi, hydria üç kulplu su testisi, lekythos çoğunlukla mezara bırakılan ince boyunlu yağ şişesidir. Riton (rhyton) ise boynuz ya da hayvan başı biçimli, içki içmek ve sıvı sunusu yapmak için kullanılan törensel kaptır.
Siyah figür tekniği MÖ 7. yüzyıl başında Korinth'te gelişti ve Arkaik dönem boyunca, MÖ 530 dolaylarında kırmızı figür doğana dek egemen kaldı. Terra sigillata adı Latince sigillum (mühür, damga; küçük figür) sözcüğünden gelir ve “mühürlü toprak” demektir; bu kapların çoğunda atölye damgası bulunur.
Sikke, değeri devlet tarafından damgayla güvence altına alınmış metal paradır. İlk sikkeler MÖ 7. yüzyılda Lidya'da, altın ile gümüşün doğal alaşımı olan elektrondan basıldı. İlk saf altın ve saf gümüş sikkelerin ayrı ayrı basılması geleneksel olarak Lidya Kralı Kroisos (Karun) dönemine atfedilir. Sikke bilimine nümizmatik, sikkenin basıldığı yere darphane denir.
Kentler sikkelerine kendi simgelerini koyardı. Efes sikkelerinde Artemis'in kutsal böceği arı, Side sikkelerinde ise kentin adının anlamı olan nar görülür.
Kendi cümlelerinle anlat
Lidyalıların sikkeyi icat etmesinin ticarette neyi değiştirdiğini kendi cümlelerinle açıkla.