Likya: Antalya'nın batısı ve Fethiye
Likya, bugünkü Antalya'nın batısı ile Muğla'nın Fethiye çevresini kapsayan dağlık bölgedir. Likya kentleri MÖ 2. yüzyılda Likya Birliği adıyla bir federasyon kurdu. Her kent büyüklüğüne göre birlik meclisine bir, iki ya da üç oyla temsilci gönderirdi. Bu nüfusa göre temsil sistemi sonraki çağlarda federal yönetimlere örnek gösterilir.
| Antik kent | Bugünkü yer | Öne çıkan |
|---|---|---|
| Patara | Gelemiş, Kaş (Antalya) | Likya Birliği meclis binası, antik deniz feneri, uzun kumsal; Aziz Nikolaos'un doğduğu kent |
| Xanthos | Kınık, Kaş (Antalya) | Likya'nın en önemli kenti; Harpy ve Nereidler anıtları |
| Letoon | Kumluova, Seydikemer (Muğla) | Likya'nın dinî merkezi; Leto, Apollon ve Artemis tapınakları; Likçe, Grekçe ve Aramice üç dilli yazıt |
| Myra | Demre (Antalya) | Çoğu ev tipi, bir kısmı tapınak cepheli kaya mezarları, tiyatro; Aziz Nikolaos burada piskoposluk yaptı |
| Olympos | Kumluca (Antalya) | Liman kenti; yakınında doğal gaz alevleri çıkan Yanartaş (Khimaira) |
| Phaselis | Kemer (Antalya) | Üç limanlı kent, su kemeri, Hadrian'ın ziyareti anısına kapı |
| Arykanda | Finike (Antalya) | Dağ yamacında teraslar hâlinde kurulmuş kent |
| Limyra | Finike (Antalya) | Likya hükümdarı Perikles'in heroonu |
| Simena | Kaleköy, Kekova (Demre) | Kale ve suya gömülmüş kalıntılar |
| Tlos | Seydikemer (Muğla) | Bellerophon ve Pegasos kabartmalı kaya mezarı |
| Telmessos | Fethiye (Muğla) | Tapınak cepheli Amyntas Kaya Mezarı |
Xanthos ile Letoon birlikte 1988'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Pamfilya ve Pisidia: Antalya'nın doğusu ve dağları
Pamfilya, Antalya Körfezi'nin gerisindeki verimli ovadır. Pisidia ise onun kuzeyindeki Toros dağlarını kapsar.
| Antik kent | Bugünkü yer | Bölge | Öne çıkan |
|---|---|---|---|
| Perge | Aksu (Antalya) | Pamfilya | İki kuleli Helenistik kapı, ortasından su kanalı akan sütunlu cadde, stadyum; matematikçi Apollonios'un kenti |
| Aspendos | Serik (Antalya) | Pamfilya | Sahne binası en iyi korunmuş Roma tiyatrosu (mimar Zenon), su kemeri |
| Side | Manavgat (Antalya) | Pamfilya | Deniz kıyısında Apollon ve Athena tapınakları, büyük tiyatro, liman |
| Sillyon | Serik (Antalya) | Pamfilya | Masa biçimli tepe üzerinde akropol |
| Attaleia | Antalya merkez (Kaleiçi) | Pamfilya | Bergama Kralı II. Attalos kurdu; üç kemerli Hadrian Kapısı |
| Termessos | Güllük Dağı, Döşemealtı (Antalya) | Pisidia | Büyük İskender'in ele geçiremediği dağ kenti; dağ manzaralı tiyatro. Kent Döşemealtı'ndadır; içinde bulunduğu Güllük Dağı Milli Parkı'na Antalya-Korkuteli yolundan girilir |
| Selge | Altınkaya, Manavgat (Antalya) | Pisidia | Köprülü Kanyon içinde, tiyatrosu ve Roma köprüsüyle |
Perge kazılarıyla Jale İnan özdeşleşmiştir. İnan, Türkiye'nin ilk kadın arkeologlarındandır ve Perge'den çıkan heykeller sayesinde Antalya Müzesi dünyanın önemli heykel koleksiyonlarından birine sahip oldu.
Tahmin et
MÖ 333'te Büyük İskender, Anadolu'daki hemen her kenti alırken Termessos'u kuşatıp vazgeçti. Sence bunun nedeni ne olabilir?
Kilikya ve Hatay: Mersin'den Antakya'ya
Antalya'nın doğusunda Toroslar denize yaklaşır. Bu dağlık kıyıya Dağlık Kilikya, Adana ovasına ise Ovalık Kilikya denirdi.
| Antik kent | Bugünkü yer | Öne çıkan |
|---|---|---|
| Anemurium | Anamur (Mersin) | Binlerce mezar yapısından oluşan dev nekropol, Roma hamamları ve mozaikler |
| Diokaisareia (Olba) | Uzuncaburç, Silifke (Mersin) | Korint düzenli Zeus Olbios Tapınağı, beş katlı gözetleme kulesi |
| Korykos | Kızkalesi, Erdemli (Mersin) | Kara ve deniz kaleleri, yakınında Cennet-Cehennem obrukları |
| Elaiussa Sebaste | Ayaş, Erdemli (Mersin) | Kıyıda tiyatro, liman ve nekropol |
| Soli (Pompeiopolis) | Mezitli (Mersin) | Sütunlu cadde ve liman |
| Tarsus | Tarsus (Mersin) | Aziz Paulus'un doğduğu kent; Kleopatra Kapısı |
| Anazarbos | Kozan (Adana) | Roma zafer takı, sütunlu cadde, kayalık üstünde kale |
| Antiokheia | Antakya (Hatay) | Roma'nın büyük doğu kenti; Hatay Arkeoloji Müzesi'ndeki mozaikler |
| Seleukeia Pieria | Samandağ (Hatay) | Limanı korumak için kayaya oyulan Titus Tüneli |
Mersin kıyısı, Likya'dan sonra en çok antik kalıntının bulunduğu kıyı şerididir. Bir Mersin turunda Kızkalesi, Uzuncaburç ve Anamur aynı güzergâh üzerindedir. Tarsus'taki Kleopatra Kapısı, Bizans döneminde yapılan kent surlarından günümüze kalan tek kapıdır; adını, Kleopatra'nın MÖ 41'de Antonius ile buluşmaya gelip kente bu kapıdan girdiği rivayetinden alır.
Karıştırma tuzakları
Akdeniz kentleri ad ve konum benzerliği nedeniyle sınavda sıkça çeldirici olur. En çok düşülen tuzaklar:
| Karışan ikili | Doğrusu |
|---|---|
| Termessos - Telmessos | Termessos Antalya'daki dağ kenti, Telmessos bugünkü Fethiye |
| Patara - Myra | Aziz Nikolaos Patara'da doğdu, Myra'da piskopos oldu |
| Olympos - Olympia | Olympos Antalya'daki Likya kenti; Olympia Yunanistan'daki Zeus kutsal alanı ve oyunların yeri |
| Side - Sidamara | Side Antalya'daki liman kenti; Sidamara Konya'daki lahdiyle ünlü yer |
| Letoon - Xanthos | Letoon dinî merkez ve Muğla'da; Xanthos siyasi merkez ve Antalya'da |
| Aspendos - Perge - Side | Hepsi Pamfilya'da; tiyatro Aspendos, stadyum ve sütunlu cadde Perge, Apollon Tapınağı Side |
Ağustos 2026 sınavında Phaselis'in Antalya'da olduğunu bilmek, yanlış eşleştirilmiş şıkları elemek için yetiyordu. Kentin ilini bilmek, çoğu zaman soruyu tek başına çözer.
Kendi cümlelerinle anlat
Aziz Nikolaos ile ilgili bir soruda Patara ile Myra'yı nasıl ayırırsın? Bir turiste anlatır gibi açıkla.