Bölgelere göre doğal turizm değerleri
| Bölge | Öne çıkan doğal değerler |
|---|---|
| Marmara | Uludağ, Kaz Dağları, Manyas Kuş Cenneti, Gökçeada ve Bozcaada, İğneada longozları, Yalova termal |
| Ege | Pamukkale, Kula-Salihli Jeoparkı, Dilek Yarımadası, Bafa Gölü, Afyon ve Kütahya termal merkezleri |
| Akdeniz | Köprülü Kanyon, Saklıkent, Damlataş ve Karain, Ölüdeniz, Salda Gölü, Likya Yolu, şelaleler (Düden, Kurşunlu, Manavgat) |
| İç Anadolu | Kapadokya peri bacaları, Ihlara Vadisi, Tuz Gölü, Sultan Sazlığı, Erciyes, Meke Gölü |
| Karadeniz | Kaçkarlar, Ayder ve Uzungöl, Yedigöller, Abant, Ballıca ve Gökgöl mağaraları, Hamsilos |
| Doğu Anadolu | Ağrı Dağı, Van Gölü ve Akdamar, Nemrut Kalderası, Çıldır Gölü, Palandöken, Sarıkamış, Munzur Vadisi, Tortum Şelalesi |
| Güneydoğu Anadolu | Atatürk Barajı, Hasankeyf ve Dicle, Halfeti, Birecik (kelaynak), Karacadağ |
Van Gölü'nde, Van'ın Gevaş ilçesi sınırlarındaki Akdamar Adası'nda dış cephesi figürlü taş kabartmalarla süslü, 915-921'de yapılmış Akdamar Kilisesi bulunur. Doğu Anadolu'da Muradiye Şelalesi (Van) kışın donar; Erzurum'daki Tortum Şelalesi, Tortum Gölü'nün suyuyla beslenir. Antalya'nın Düden Şelalesi doğrudan denize dökülen ender şelalelerdendir. Karadeniz'in yayla şenliklerinden Artvin'e 10 km uzaklıktaki Kafkasör Yaylası'nda temmuzda boğa güreşleri, Ordu'nun Aybastı yakınındaki Perşembe Yaylası'nda ise temmuzda güreş ve at yarışları yapılır.
Tarihî kentler de bölgelerin kimliğini taşır: Amasya Yeşilırmak vadisindeki kral kaya mezarları ve şehzadelerin sancak merkezi oluşuyla, Harran (Şanlıurfa) üstü toprak kubbeli evleriyle, Mardin Ulu Cami ve Kasımiye Medresesi gibi Mardin taşından yapılmış tarihî yapılarıyla, İzmir Selçuk'a bağlı Şirince de iki katlı geleneksel evleri ve şarabıyla tanınır. Seferihisar'daki Sığacık ise içinde hâlâ yaşamın sürdüğü bir ortaçağ liman kalesidir ve İon kenti Teos'a yürüme mesafesindedir.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Kaplıcalar ve termal turizm
Türkiye fay hatları ve genç volkanizma nedeniyle jeotermal kaynak bakımından dünyanın sayılı ülkelerindendir. Kaynaklar en çok Ege ve Batı Anadolu'da, grabenlerin kenarındaki faylar boyunca çıkar. Termal turizm, sağlık turizminin bir koludur ve yıl boyu yapılabildiği için turizmi mevsimden kurtarır.
| Kaplıca / termal merkez | İl |
|---|---|
| Kızılcahamam, Haymana, Ayaş | Ankara |
| Kozaklı | Nevşehir |
| Oylat, Çekirge | Bursa |
| Gönen, Güre | Balıkesir |
| Balçova (Agamemnon), Çeşme Ilıca | İzmir |
| Pamukkale, Karahayıt | Denizli |
| Sandıklı, Gazlıgöl | Afyonkarahisar (“termal turizm başkenti”) |
| Yoncalı, Simav | Kütahya |
| Termal, Armutlu | Yalova |
| Kangal Balıklı Kaplıca | Sivas (sedef hastalığı, “doktor balıklar”) |
| Terme | Kırşehir |
| Havza | Samsun |
| Diyadin | Ağrı |
| Çermik | Diyarbakır |
Tahmin et
“Gönen” adını duyunca aklına hangi il gelir? Denizli mi, Balıkesir mi? Tahmin et, sonra devam et.
Coğrafi işaret nedir?
Coğrafi işaret, bir ürünün belirli bir yöreyle özdeşleşen niteliğini ve ününü koruyan resmî tesciltir. Türkiye'de 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre TÜRKPATENT tescil eder. Coğrafi işaret bir firmanın markası değildir; şartnameye uyan bütün yöre üreticileri kullanabilir.
| Tür | Ölçüt |
|---|---|
| Menşe adı | Ürünün nitelikleri yörenin doğasından ve insanından gelir; üretim, işleme ve diğer işlemlerin tamamı yörede yapılır |
| Mahreç işareti | Ürün yöreyle özdeşleşmiştir; üretim, işleme ya da diğer işlemlerden en az biri yörede yapılır |
| Geleneksel ürün adı | Yöre şartı yok; ad en az 30 yıldır geleneksel yöntem ya da bileşimle kullanılır |
Coğrafi işaretli ürünler gastronomi turizmini besler: festivaller, tadım rotaları ve hediyelik ürünler hep bu ürünlerin etrafında kurulur. Gaziantep 2015'te UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na gastronomi alanında katılan ilk Türk şehri oldu; Hatay 2017'de, Afyonkarahisar 2019'da izledi.
Örneğin Eskişehir lületaşı menşe adıyla, Eskişehir çiğböreği ise mahreç işaretiyle tescillidir.
İl il ünlü ürünler
| İl | Ürün |
|---|---|
| Eskişehir | Lületaşı (sepiyolit; pipo ve süs eşyası), çiğbörek (Kırım Tatar mutfağından), met helvası |
| Rize | Anzer balı (İkizdere, “imparatorların balı”), Rize bezi, çay |
| Erzurum | Oltu taşı, cağ kebabı |
| Malatya | Kayısı |
| Gaziantep | Antep fıstığı, Antep baklavası |
| Kahramanmaraş | Maraş dondurması |
| Aydın | İncir |
| Isparta | Gül ve gül yağı |
| Manisa | Mesir macunu |
| Afyonkarahisar | Kaymak, sucuk |
| Kayseri | Pastırma, mantı |
| Kastamonu | Taşköprü sarımsağı |
| Çanakkale | Ezine peyniri, Bayramiç beyazı (elma) |
| Çorum | Leblebi |
| Giresun | Tombul fındık |
| Zonguldak | Devrek bastonu |
| Erzincan | Tulum peyniri |
| Kars | Kaşar peyniri |
| Siirt | Pervari balı, Siirt fıstığı |
| Mardin | Mardin taşı (kolay işlenen kireç taşı) |
| Muğla | Milas zeytinyağı |
Gül bahçeleri ve Eğirdir, Kovada gibi gölleriyle Isparta “Güller ve Göller Diyarı” olarak anılır. Menşe adıyla tescilli Isparta gülyağı, Isparta gülü olarak bilinen yağ gülünden (Rosa damascena) elde edilir. Menşe adıyla tescilli Afyon kaymağı manda sütünden yapılır. Kızılçam üzerinde yaşayan basra böceğinin salgısından üretilen çam balının dünyadaki üretiminin yaklaşık %90'ı Türkiye'de, bunun da %75-80'i Muğla'da yapılır; Muğla çam balı menşe adıyla tescillidir.
Eskişehir sınavda iki kez çıktı: bir kez maden (lületaşı), bir kez yemek (çiğbörek). Lületaşı menşe adıyla, çiğbörek mahreç işaretiyle tescillidir. Benzer taşlarla karıştırma: oltu taşı Erzurum'un, oniks Kapadokya'nın süs taşıdır.
Kendi cümlelerinle anlat
Coğrafi işaretli bir ürün bir yörenin turizmine nasıl katkı sağlar? Bir örnekle açıkla.