Dernekten kamu kurumuna
Türkiye'de rehberliğin örgütlü tarihi Cumhuriyet'in ilk yılına uzanır. 1923'te kurulan Türk Seyyahin Cemiyeti, sonradan Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu adını aldı. Uzun yıllar bir devlet kurumu gibi çalıştı: ilk turizm broşürlerini ve afişlerini bastırdı, ilk tercüman rehberlik sınavlarını yaptı.
Rehberler uzun süre dernekler ve esnaf kuruluşları içinde örgütlendi. 2002'de bu kuruluşlar bir protokolle TUREB çatısında buluştu. 2012'de 6326 sayılı Kanun TUREB'e yasal statü verdi. İstanbul, İzmir ve Antalya'daki rehber kuruluşları 22 Haziran 2012'de doğrudan oda niteliği kazandı. Diğer odalar 11 Mart 2013'te kuruldu. Birliğin kurucu genel kurulu Temmuz 2013'te yapıldı ve merkez Ankara'ya taşındı.
Bugün TUREB kamu kurumu niteliğinde, tüzel kişiliği olan bir meslek kuruluşudur ve odaların üst kuruluşudur. Yönetmeliklerdeki resmî adı Turist Rehberleri Odaları Birliğidir, sınavda kısaca “Turist Rehberleri Birliği” diye de geçer. Bir birlik, ülkedeki kayıtlı rehberlerin yüzde 33'üne sahip odaların Bakanlığa başvurusuyla kurulur. Kanun birden fazla birliğe izin veriyor, ancak 2024 yönetmeliklerinde adı geçen birlik TUREB'dir.
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
On üç oda
TUREB'in sitesine göre 2026 itibarıyla 13 oda vardır. Yedisi bulundukları ilin adını taşıyan odalardır. Altısı, kendi ilinde yeterli rehber olmayan geniş bir bölgeye hizmet veren bölgesel odadır.
| Oda | Tür | Başlıca iller |
|---|---|---|
| İRO (İstanbul) | Oda | İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Edirne, Bolu ve çevresi |
| İZRO (İzmir) | Oda | İzmir, Manisa, Uşak |
| ARO (Antalya) | Oda | Antalya, Burdur, Isparta |
| ANRO (Ankara) | Oda | Ankara, Konya, Eskişehir, Afyonkarahisar ve çevresi |
| ATRO (Aydın) | Oda | Aydın, Denizli |
| MUTRO (Muğla) | Oda | Muğla |
| NERO (Nevşehir) | Oda | Nevşehir, Kayseri, Aksaray, Niğde ve çevresi |
| ADRO (Adana) | Bölgesel | Adana, Mersin, Osmaniye |
| BURO (Bursa) | Bölgesel | Bursa, Bilecik, Kütahya |
| ÇARO (Çanakkale) | Bölgesel | Çanakkale, Balıkesir, Tekirdağ |
| GARO (Gaziantep) | Bölgesel | Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya |
| ŞURO (Şanlıurfa) | Bölgesel | Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Van ve Doğu-Güneydoğu illeri |
| TRO (Trabzon) | Bölgesel | Trabzon, Samsun, Erzurum, Kars ve Karadeniz-Doğu illeri |
Hangi odanın hangi illerdeki rehberleri kaydedeceğini Bakanlık belirler.
Tahmin et
Türkiye'nin 81 ilinde ayrı bir rehber odası olduğunu mu düşünüyorsun? Kaç tane olduğunu tahmin et.
Kuruluş şartları ve organlar
| Oda | Birlik (TUREB) | |
|---|---|---|
| Kuruluş | İlde en az 150 rehber yaşıyorsa, o ildeki rehberlerin %33'ü valiliğe başvurur | Odalar, toplam rehberlerin %33'ünü temsil ederek Bakanlığa başvurur |
| Organlar | Genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu (3 organ) | Bunlara ek olarak disiplin kurulu (4 organ) |
| Genel kurul | En az altı aydır eylemli olan oda üyeleri | Oda başkanları ve her 50 üye için bir delege |
Oda olmayan illerde en az 50 rehber başvurursa Bakanlık bölgesel oda kurar. Aynı ilde birden fazla oda kurulabilir. Üye sayısı altı ay boyunca 50'nin altında kalan ya da iki mali yıl üst üste zarar eden oda kapatılır.
Ayrıntılar:
- Yönetim kurulu: başkan dahil 5 asıl üye. Odalarda her 200 rehber için bir üye eklenir ama sayı 9'u geçemez. Görev süresi 3 yıl. Aynı kişi üst üste iki dönemden fazla başkan seçilemez.
- Denetim kurulu: 3 asıl, 3 yedek üye.
- Disiplin kurulu (yalnızca birlikte): 5 asıl üye. Üçü genel kurul üyeleri arasından, ikisi avukatlar ya da hukuk fakültesi öğretim üyeleri arasından seçilir.
- Rehber, organlardan yalnızca birinde görev alabilir.
Üyelik ve aidat
- Oda üyeliği zorunludur. Rehber, yerleşim yerinin bulunduğu ildeki odaya, orada oda yoksa en yakın odaya üye olur.
- Rehber birden fazla odaya üye olamaz.
- Yeni rehber, ruhsatnamesini teslim aldıktan sonra altı ay içinde odaya başvurur.
- Yerleşim yeri değişen rehber üç ay içinde yeni odasına nakil için başvurur.
- Eylemli rehberin yıllık aidatı, 16 yaşından büyükler için brüt asgari ücretin yüzde 20'sini geçemez ve iki taksitte ödenir. Eylemsiz rehber bunun beşte birini öder.
- Eylemsiz rehber seçimlerde oy kullanamaz ve organlarda görev alamaz.
- Oda, yıllık gelirinin en fazla yüzde 20'sini birliğe aktarır. Bakanlık meslek kuruluşlarını en geç üç yılda bir denetler.
Kendi cümlelerinle anlat
İzmir'de yaşayan ve İZRO'ya üye bir rehber Muğla'ya taşınıyor. Ne yapmalı, neden?