Bizans II, İkonoklazma'dan 1453'e

15 dk 9 / 9. ders

Herakleios, thema ve Arap kuşatmaları

7. yüzyıl Bizans'ın en zor çağıdır. Herakleios'un (610-641) ilk yıllarında Sasaniler Suriye'yi, Kudüs'ü ve Mısır'ı aldı. 626'da Avarlar, Slavlar ve Sasaniler İstanbul'u birlikte kuşattı ama surları aşamadı. Herakleios 627'de Ninova'da Sasanileri yendi ve Kudüs'ten alınan Kutsal Haç'ı geri getirdi. Onun döneminde Yunanca devletin resmî dili oldu ve imparatorlar basileus unvanını kullanmaya başladı. Herakleios 638'de Ekthesis fermanıyla, İsa'da iki doğa ama tek irade bulunduğunu söyleyen monotelitizmi ilan ederek Khalkedon taraftarlarıyla Monofizitleri uzlaştırmaya çalıştı.

Zafer kısa sürdü. İslam orduları 636 Yermük savaşından sonra Suriye'yi, Kudüs'ü ve Mısır'ı aldı. Emeviler İstanbul'u üç kez kuşattı; en büyükleri 674-678 ve 717-718 kuşatmalarıdır. 674-678 kuşatması, Herakleios hanedanından IV. Konstantinos döneminde püskürtüldü; Herakleios'un oğlu Heraklonas, torunu II. Konstans, onun oğlu IV. Konstantinos ve II. Iustinianos ile süren hanedan 711'de sona erdi. Bizans, suyla bile sönmeyen Grek ateşi ve surları sayesinde dayandı. Peygamberin sahabesi Ebu Eyyub el-Ensari (Eyüp Sultan) bu erken Arap kuşatmaları sırasında surların önünde öldü.

Bizans bu baskıya thema sistemiyle cevap verdi:

  • Thema, hem askerî hem sivil yönetimin tek bir komutanda, strategos'ta toplandığı eyalettir.
  • Askerlere toprak verildi, karşılığında ailece askerlik yaptılar. Böylece paralı askere bağımlı olmayan, yerli ve kalıcı bir ordu oluştu.
  • En büyük ve önemli thema Anatolikon'du. Merkezi Amorium, bugün Afyonkarahisar Emirdağ yakınındadır. Amorium 838'de Abbasi halifesi Mutasım tarafından yıkıldı.
Soru 1
Bizans'ın Anadolu'daki en büyük thema'sı olan Anatolikon'un merkezi Amorium antik kenti bugün hangi ilimizin sınırları içindedir?
Ne kadar eminsin?

Cevapla, yolun devamı açılsın

1 bölüm kaldı