Asker ressamlar ve ilk adımlar
Osmanlı'nın uzun bir minyatür geleneği vardı (Türk-İslam Sanatı kursunda). Batı tarzı tuval resmi ise geç geldi. Fatih Sultan Mehmed, Venedik'ten Gentile Bellini'yi saraya çağırmıştı ama tuval resmi ancak 18. yüzyıl sonunda yayıldı.
Minyatür, genellikle el yazması kitaplarda yer alan, ışık-gölgeyle derinlik verilmeyen küçük boyutlu renkli resimdir. Saray nakkaşlarının başındaki ustaya sernakkaş (nakkaşbaşı) denirdi; Kanuni döneminde bu görevi üstlenen Şahkulu ve Kara Memi, kendi üsluplarıyla dönemin süslemesine yön verdi. Kanuni döneminde Matrakçı Nasuh sefer menzillerini figürsüz, topografik kent görünümleriyle resmetti; Lale Devri'nin ustası Levni ise tek figür çalışmaları ve Surname-i Vehbi'deki şenlik sahneleriyle tanınır.
Kapıyı askerî okullar açtı. Mühendishane-i Bahri-i Hümayun (1773) ve Mühendishane-i Berri-i Hümayun (1795) gibi okullarda harita ve teknik çizim dersleri verildi. Bu okullardan yetişen ilk kuşağa asker ressamlar ya da primitifler denir. Ortak özellikleri:
- Çoğu subaydı, resmi askerî okulda öğrendi.
- Çoğu zaman fotoğraftan yararlandılar.
- Konuları figürsüz manzaralardı: göller, köşkler, köprüler, Yıldız Sarayı'nın bahçesi.
Bu kuşağın en önemli iki adı:
| Ressam | Bilmen gereken |
|---|---|
| Şeker Ahmed Paşa | İlk yağlıboya ressamlarımızdan. Paris'te eğitim aldı. Natürmort ve orman resimleri (Ağaçlar Arasında Karaca). 1873'te İstanbul'da halka açık ilk resim sergisini düzenledi |
| Hoca Ali Rıza | Askerî okullarda resim hocası olduğu için “Hoca” denir. İstanbul ve Üsküdar manzaraları, binlerce karakalem desen |
Cevapla, yolun devamı açılsın
1 bölüm kaldı
Osman Hamdi Bey: ressam yönü
Osman Hamdi Bey (1842–1910) müzeci ve arkeolog kimliğiyle Müzecilik ve Kültürel Miras kursunda anlatılıyor. Burada onun ressam yönüne bakıyoruz.
- Paris'e hukuk okumaya gitti, resme yöneldi. Oryantalist ressam Gérôme'un atölyesinde çalıştı.
- Türk resminde insan figürünü tablonun merkezine koyan ilk ressamlardandır. Asker ressamların figürsüz manzaralarından sonra bu büyük bir adımdır.
- Konuları Doğu yaşamı, camiler, türbeler, kitap okuyan figürlerdir. Bu yüzden oryantalist ressamlar arasında sayılır; ama Doğu'yu içeriden, ayrıntılı ve saygılı biçimde resmetti.
- 1883'te Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kuruluşuna öncülük etti. Okul bugün Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'dir.
En ünlü tablosu Kaplumbağa Terbiyecisi'dir (1906). Eski bir giysi içinde, sırtında nakkare taşıyan yaşlı bir adam, yerdeki kaplumbağaları eğitmeye çalışır. Tablo İstanbul'daki Pera Müzesi'ndedir. Diğer eserleri: Silah Taciri, Mihrap, Cami Kapısında, İki Müzisyen Kız.
Kuşaklar ve gruplar
20. yüzyılda Türk resmi bir dizi kuşak ve grupla gelişti. Sırayı ezberle:
| Kuşak / grup | Yıl | Özellik | Önemli adlar |
|---|---|---|---|
| 1914 Kuşağı (Çallı Kuşağı, Türk İzlenimcileri) | 1914 | Paris'te eğitim görüp I. Dünya Savaşı'yla döndüler. Empresyonizm etkisi | İbrahim Çallı, Nazmi Ziya Güran, Hikmet Onat, Feyhaman Duran |
| Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği | 1929 | Cumhuriyet'in ilk sanatçı birliği. Kübizm etkili, modern yaşam konuları | Refik Epikman, Ali Avni Çelebi, Zeki Kocamemi, Şeref Akdik |
| D Grubu | 1933 | Avrupa'daki kübist ve inşacı akımları izledi | Nurullah Berk, Cemal Tollu, Zeki Faik İzer, Elif Naci, Abidin Dino, heykeltıraş Zühtü Müridoğlu. Sonra Bedri Rahmi katıldı |
| Yeniler Grubu (Liman Ressamları) | 1941 | Toplumcu gerçekçilik, liman işçileri ve yoksul yaşam | Nuri İyem, Abidin Dino |
| On'lar Grubu | 1947 | Batı resmini Anadolu motifleriyle birleştirme | Bedri Rahmi'nin öğrencileri |
D Grubu adını, kendini önceki üç sanatçı topluluğundan sonra dördüncü modern topluluk saydığı için Latin alfabesinin dördüncü harfinden aldı. Cumhuriyet'le birlikte kamusal alanda anıt heykeller yaygınlaştı: Ankara'da Atatürk Bulvarı üzerindeki, İtalyan heykeltıraş Pietro Cannonica'nın yaptığı Atatürk heykelli Zafer Anıtı 1927 tarihlidir.
Kadın sanatçıların okulu İnas Sanayi-i Nefise Mektebi 1914'te açıldı; ilk kadın ressamlarımızdan Mihri Müşfik bu okulun öncüsüdür.
Gruplardan bağımsız iki önemli ad:
- Bedri Rahmi Eyüboğlu (1911–1975): Hem ressam hem şair. Halk sanatından, yazmalardan, kilimlerden beslenen renkli bir üslubu vardı. Güzel Sanatlar Akademisi'nde hocaydı. 1958 Brüksel Dünya Fuarı'nda Türk pavyonu için yaptığı mozaik panoyla altın madalya aldı. En bilinen şiiri Karadut'tur. Kardeşi Sabahattin Eyüboğlu ve dostlarıyla katıldığı Mavi Yolculuk gezilerinin izi bugün de durur: Fethiye yakınlarındaki Taşyaka Koyu'nda bir kayaya yaptığı balık resmi mavi yolculuğun simgelerinden biri oldu.
- Fikret Mualla (1903–1967): Hayatının büyük bölümünü Paris'te yoksulluk içinde geçirdi. Kafeleri, sokakları, sirkleri canlı renkli, ekspresyonist bir üslupla, çoğu kez guaşla resmetti.
Tahmin et
Türk resminde hem tablolarıyla hem şiirleriyle tanınan bir sanatçı arıyorsun. Aklına ilk kim gelir? Abidin Dino ile Nuri İyem neden bu tarife uymaz?
Dünyanın yedi harikası
Antik dünyanın yedi harikası, Hellenistik dönem yazarlarının görülmeye değer bulduğu yapılar listesidir. Sınavda en çok sorulan bilgi: ikisi Türkiye'dedir.
| Harika | Yer | Akılda tut |
|---|---|---|
| Keops Piramidi | Gize, Mısır | En eskisi, günümüze ulaşan tek harika |
| Babil'in Asma Bahçeleri | Babil, Irak | Nebukadnezar'a atfedilir, varlığı tartışmalı |
| Artemis Tapınağı | Efes, Selçuk (İzmir) | MÖ 356'da Herostratos yaktı |
| Halikarnas Mozolesi | Bodrum (Muğla) | Karya hükümdarı Mausolos'un anıt mezarı, “mozole” sözü buradan |
| Zeus Heykeli | Olympia, Yunanistan | Phidias'ın altın ve fildişinden yaptığı oturan Zeus |
| Rodos Heykeli (Kolossos) | Rodos, Yunanistan | Güneş tanrısı Helios'un dev bronz heykeli, depremle yıkıldı |
| İskenderiye Feneri | Pharos Adası, Mısır | Antik dünyanın en ünlü deniz feneri |
Yeni Yedi Harika ise 2007'de New7Wonders adlı özel bir vakfın düzenlediği dünya çapındaki halk oylamasıyla seçildi. UNESCO'nun bir listesi değildir. Seçilenler: Çin Seddi (Çin), Petra (Ürdün), Kurtarıcı İsa Heykeli (Rio de Janeiro, Brezilya), Machu Picchu (Peru), Chichén Itzá (Meksika), Kolezyum (Roma, İtalya) ve Tac Mahal (Agra, Hindistan).
Kendi cümlelerinle anlat
Antik yedi harika listesi ile 2007'deki Yeni Yedi Harika listesi arasındaki iki temel farkı anlat.